ایران خواهان آتشبس شده است؛ این ادعایی است که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، امروز مطرح کرد. او در پیامی در Truth Social نوشت این درخواست از سوی «رئیسجمهور رژیم جدید ایران» مطرح شده است. ترامپ افزود: «وقتی تنگه هرمز باز، آزاد و امن باشد، موضوع را بررسی میکنیم. تا آن زمان، داریم ایران را به نابودی میکوبیم یا به قول خودشان به عصر حجر برمیگردانیم.»
ترامپ نامی از این مقام نبرد، اما او را فردی توصیف کرد که به گفته او «بسیار کمتر رادیکال و بسیار باهوشتر از پیشینیانش» است.
با این حال، ایران همچنان مسعود پزشکیان را بهعنوان رئیسجمهور خود دارد؛ فردی که در سال ۲۰۲۴ انتخاب شد. پزشکیان در مواضع رسانهای خود، از جمله طبق منابع ایرانی در روز گذشته، گفته بود تهران «اراده لازم» برای پایان دادن به جنگ را دارد، اما تحقق این امر مستلزم فراهم شدن شروط و تضمینهایی مشخص است.
وزارت خارجه ایران نیز ادعای ترامپ مبنی بر اینکه تهران خواهان آتشبس شده را «دروغ و بیاساس» توصیف کرده است.
ترامپ همچنین گفت: «من به تغییر رژیم نیاز نداشتم، اما بهدلیل تلفات جنگ، آن را به دست آوردیم. حالا تغییر رژیم داریم و مهمتر از آن اینکه آنها سلاح هستهای نخواهند داشت. اصلاً خودشان هم دیگر آن را نمیخواهند.» ایران از طرف خود همواره مدعی بوده که برنامهای برای ساخت جنگافزار هستهای ندارد.
باراک راوید، خبرنگار امور جهانی Axios، مینویسد سه مقام آمریکایی تأیید کردهاند که گفتوگوهایی درباره آتشبس احتمالی در جریان است؛ آتشبسی که به بازگشایی تنگه هرمز گره خورده است.
ترامپ روز دوشنبه نیز مدعی شده بود که با کشتن آیتالله علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، عملاً تغییر رژیم را محقق کرده است؛ هرچند بهگفته گزارش، پس از او فرزندش مجتبی جانشین شده است. هرچند چند مقام ارشد دیگر ایرانی نیز از آغاز جنگ کشته شدهاند، منتقدان میگویند صرف جابهجایی در رأس قدرت، بهمعنای «تغییر رژیم» واقعی نیست.
آنچه در ایران میبینیم، تغییر رژیم نیست؛ بلکه دگرگونی درون خود رژیم است، آن هم به شکلی که آن را افراطیتر کرده است.
این ارزیابی را دنی سیترینوویچ، پژوهشگر ارشد پیشین ارتش اسرائیل در موضوع ایران، در X منتشر کرد. او میگوید توازن شکننده میان طیفهای تندرو و عملگراتر در ساختار قدرت ایران اکنون از میان رفته است.
در مجموع، همچنان پرسشهایی جدی وجود دارد درباره اینکه آیا ایالات متحده از زمان آغاز حمله مشترک با اسرائیل علیه ایران، بیش از چهار هفته پیش، به اهداف متغیر و در حال تغییر خود رسیده است یا نه.
ترامپ درباره اورانیوم غنیشدهای که هنوز در اختیار ایران قرار دارد، امروز به Reuters گفت: «آنقدر در عمق زمین است که برایم مهم نیست... همیشه با ماهواره آن را زیر نظر خواهیم داشت.»
ترامپ شب گذشته نیز گفت عملیات Epic Fury ممکن است ظرف دو تا سه هفته پایان یابد. او افزود که برای پایان دادن به درگیری، لزوماً نیازی به توافق با تهران وجود ندارد.
او در گفتوگو با خبرنگاران در دفتر بیضی گفت: «خیلی زود آنجا را ترک خواهیم کرد.»
فارغ از اینکه نیت واقعی ترامپ چیست، قرار است امشب جزئیات بیشتری روشن شود. کاخ سفید اعلام کرده که رئیسجمهور آمریکا در ساعت ۹ شب به وقت واشینگتن یک «بهروزرسانی مهم» را در قالب نطق سراسری به ملت ارائه خواهد کرد.
هرچند هنوز معلوم نیست ترامپ درباره ادعای درخواست آتشبس چه جزئیات تازهای خواهد گفت، اما به نظر میرسد او در این سخنرانی درباره آینده عضویت آمریکا در ناتو نیز موضعگیری کند.
بر اساس نقل قولی از Reuters، ترامپ گفته است در نطق خود «انزجار»ش از ناتو را بیان خواهد کرد و «کاملاً» در حال بررسی خروج ایالات متحده از این ائتلاف است.
ترامپ بار دیگر ناتو را «ببر کاغذی» خوانده و گفته است بهشدت در حال سنجیدن احتمال خروج آمریکا از این پیمان است.
ناتو دیگر قابل شناسایی نیست. من هیچوقت شیفته ناتو نبودم. همیشه میدانستم یک ببر کاغذی است و پوتین هم این را میداند.
او در مصاحبهای با Telegraph این سخنان را مطرح کرد. ترامپ در هفتههای اخیر متحدان اروپایی را به دلیل مشارکت محدودشان در تلاش برای بازگشایی تنگه هرمز، که در بحبوحه تشدید جنگ در خاورمیانه عملاً بسته شده، مورد انتقاد قرار داده است.
او گفت: «نهتنها آنجا نبودند، بلکه واقعاً باورش سخت بود. من هم معامله بزرگی راه نینداختم. فقط گفتم خب، این باید خودکار باشد.» ترامپ همچنین افزود آمریکا از کشورهایی مانند اوکراین هم پشتیبانی کرده، در حالی که به تعبیر خودش «مشکل ما نبود».
رئیسجمهور آمریکا حملات لفظی خود را متوجه دولت بریتانیا نیز کرد و گفت: «شما حتی نیروی دریایی هم ندارید. پیر شدهاید و ناوهای هواپیمابری داشتید که کار نمیکردند.»
اندکی بعد، کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، در یک نشست خبری درباره وضعیت خاورمیانه به شکاف رو به رشد با واشینگتن اشاره کرد.
هرچه جهان بیشتر در این مسیر بیثبات پیش میرود، روشنتر میشود که منافع ملی بلندمدت ما نیازمند همکاری نزدیکتر با متحدانمان در اروپا و با اتحادیه اروپاست.
مصاحبه Telegraph با ترامپ پس از آن منتشر شد که مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، نیز گفته بود شاید واشینگتن پس از پایان درگیری با ایران ناچار شود نسبت خود با ناتو را دوباره ارزیابی کند.
روبیو در گفتوگو با Fox News گفت: «باید دوباره ارزش ناتو و این ائتلاف را برای کشورمان بررسی کنیم. اگر ناتو فقط یعنی ما وقتی به اروپا حمله شد از آنها دفاع کنیم، اما وقتی ما به پایگاهها نیاز داریم آنها اجازه استفاده ندهند، این arrangement خوبی نیست.»
بهروزرسانیها
ارتش اسرائیل اعلام کرد در حملهای در مرکز ایران، فردی را کشته که او را یکی از مقامهای ارشد مهندسی در نیروی قدس سپاه پاسداران معرفی کرده است.
به گفته ارتش اسرائیل، مهدی وفایی، رئیس شاخه مهندسی سپاه قدس در «یگان لبنان»، دیروز در حملهای در محلات کشته شد. اسرائیل مدعی است او طی دو دهه گذشته پروژههای زیرزمینی در لبنان و سوریه را پیش برده و دهها تأسیسات زیرزمینی برای ذخیره تسلیحات پیشرفته ساخته است.
ایران همچنان به شلیک پهپاد و موشک به سمت کشورهای مختلف حوزه خلیج فارس ادامه میدهد. به گفته ارتش اسرائیل، ایران امروز بزرگترین شلیکِ چند هفته اخیر موشکهای بالستیک به اسرائیل را انجام داد و ۱۰ موشک را به اهدافی در مرکز این کشور پرتاب کرد.
خبرگزاری دولتی کویت گزارش داد حمله پهپادی آتشسوزی بزرگی را در فرودگاه بینالمللی کویت به راه انداخته، هرچند تلفات انسانی ثبت نشده است. عربستان سعودی نیز اعلام کرد امروز صبح دو پهپاد را رهگیری و منهدم کرده است. بحرین هم از مهار آتشسوزی در یک تأسیسات تجاری خبر داد که در اثر حمله ایران ایجاد شده بود. امارات نیز گفت امروز پنج موشک بالستیک و ۳۵ حمله پهپادی از سوی ایران به سمت قلمرو این کشور انجام شده است.
ویدئویی که ارتش اسرائیل منتشر کرده، چیزی را نشان میدهد که به گفته این نهاد یک قبضه توپ ضدهوایی ZU-23-2 ایرانی روی بام یک ساختمان بلند در تهران است. این توپ با یک موشک هدایتشونده با کنترل انسانی در حلقه هدف قرار میگیرد و پس از اصابت، دو نفر از لبه بامِ در حال سوختن آویزان دیده میشوند که یکی از آنها سقوط میکند. هرچند ZU-23-2 سامانهای قدیمی است، اما هنوز برای درگیری با بالگردها، پهپادهای ارتفاع پایین و موشکهای کروز کاربرد دارد.
QatarEnergy، بزرگترین تولیدکننده گاز طبیعی مایع در جهان، اعلام کرد یکی از نفتکشهایش با نام Aqua 1 امروز در حمله موشکی هدف قرار گرفته است.
هیچیک از اعضای خدمه کشتی مجروح نشدهاند و این حادثه هیچ اثر زیستمحیطی نداشته است.
پیشتر مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا گفته بود نفتکشی در سواحل قطر با دو پرتابه هدف قرار گرفته؛ یکی آتشسوزی ایجاد کرده که بعداً مهار شده و دیگری در اتاق موتور منفجر نشده باقی مانده است. این کشتی حدود ۱۷ مایل دریایی شمال مرکز صنعتی راس لفان هدف قرار گرفته بود. سپاه پاسداران نیز در بیانیهای که رسانههای دولتی ایران منتشر کردند، گفت نفتکش متعلق به «رژیم صهیونیستی» با نام تجاری Aqua 1 را هدف قرار داده است.
به گفته مایکل هیگ، رئیس جهانی پژوهش بازارهای FIC و کامودیتیها، آخرین کشتیهای حامل سوخت جت برای بریتانیا طی ۴۸ ساعت آینده خواهند رسید و پس از آن فعلاً محموله دیگری برنامهریزی نشده است؛ نشانهای از اینکه بسته شدن تنگه هرمز دارد به کمبود واقعی انرژی تبدیل میشود.
نشانههای بیشتری نیز وجود دارد که حوثیهای مورد حمایت ایران، حملات خود به اسرائیل را تشدید میکنند. حوثیها گفتند امروز پشت حمله موشکی به جنوب اسرائیل بودهاند و آن را تلاشی هماهنگ با ایران و حزبالله توصیف کردند. این گروه هشدار داد اگر اسرائیل به حمله به لبنان، ایران، عراق، کرانه باختری و غزه ادامه دهد، «تشدید بیشتری» در راه خواهد بود.
ویدئویی نیز منتشر شده که شاید نخستین نمونه ثبتشده از استفاده از پهپاد رهگیر برای ساقط کردن یک پهپاد انتحاری دوربرد از خانواده Shahed در عراق باشد. طبق این گزارش، ویدئو در نزدیکی اربیل ضبط شده؛ جایی که نیروهای نزدیک به ایران پیشتر حملات متعددی علیه اهداف آمریکایی و متحدانش انجام دادهاند.
تصاویر ماهوارهای تازه، آثار حملات موشکی و پهپادی ایران به پایگاه هوایی العدیری در شمال کویت را نشان میدهد. در این تصاویر، آشیانههای منهدمشده، خودروهای نظامی آسیبدیده و پناهگاههای آسیبدیده کارکنان دیده میشود. این پایگاه که با نام Camp Buehring نیز شناخته میشود، یکی از مراکز راهبردی اصلی ارتش آمریکا در خاورمیانه است.
جزئیات بیشتری نیز از انتقال هواپیماهای تهاجمی A-10C Warthog نیروی هوایی آمریکا به انگلستان منتشر شده است؛ انتقالی که احتمالاً مقدمه اعزام آنها به خاورمیانه خواهد بود. پایگاه RAF Lakenheath اکنون ۱۲ فروند A-10 از اسکادران ۱۰۷ میشیگان را دریافت کرده و روز بعد هم ۶ فروند دیگر از اسکادران ۱۹۰ آیداهو به آن پیوستهاند. همه این هواپیماها پرواز عبور از اقیانوس اطلس را از پایگاه Pease در نیوهمپشایر آغاز کرده بودند.
CBS News گزارش داده ارتش آمریکا از زمان آغاز جنگ با ایران تاکنون ۱۶ پهپاد MQ-9 Reaper از دست داده است، از جمله دو فروند دیگر در همین هفته در نزدیکی اصفهان. هر پهپاد ریپر ممکن است حدود ۳۰ میلیون دلار قیمت داشته باشد.
وزارت دفاع بریتانیا نیز در تازهترین بهروزرسانی خود از عملیات خاورمیانه گفت که در طول شب گذشته ۱۰ پهپاد ایرانی را منهدم کرده است.
کشتی کمکی آبیخاکی RFA Lyme Bay از کلاس Bay در حال حرکت به سمت بندر جبلالطارق دیده شده؛ جایی که طبق گزارشها قرار است به تواناییهای خودکار مینروبی مجهز شود. هنوز روشن نیست این شناور پس از مدتی حضور در شرق مدیترانه، چه زمانی و آیا اصلاً به منطقه خلیج فارس بازخواهد گشت یا نه.
شبکه الجزیره نیز گزارش داده یونان در حال اجرای تمرینهایی برای واکنش به حملات احتمالی ایران است. این مانورها عمدتاً به خطر حملات پهپادی علیه قبرس مربوط میشوند؛ جایی که پایگاه هوایی بریتانیا در RAF Akrotiri پیشتر هدف قرار گرفته است.
فرماندهان نظامی آمریکا سالها پیش از آغاز Operation Epic Fury درباره آسیبپذیری پایگاههایی که در عربستان سعودی و دیگر کشورهای خلیج فارس استفاده میکردند، در برابر حملات موشکی و پهپادی ایران هشدار داده بودند. به نوشته Wall Street Journal، آنها پیشنهاد کرده بودند هواپیماهای کلیدی در زمان جنگ در بخش غربی عربستان مستقر شوند؛ جایی با فاصله امنتر از تهران.
این پیشنهاد هرگز اجرایی نشد و پنتاگون بهجای آن بر سناریوهای آسیا-پاسیفیک متمرکز ماند. هفته گذشته حملات ایران در پایگاه هوایی Prince Sultan در عربستان به هواپیماهای آمریکایی آسیب شدید زد یا آنها را نابود کرد؛ از جمله دستکم یک فروند E-3 AWACS و چند هواپیمای سوخترسان.
آنتونی آلبانیزی، نخستوزیر استرالیا، در سخنرانی خود خطاب به ملت گفت ماههای پیشرو «ممکن است آسان نباشند» و از مردم استرالیا خواست به دیگران در جامعه، مناطق روستایی و صنایع حیاتی توجه بیشتری داشته باشند.
پاپ نیز ابراز امیدواری کرده که ترامپ در پی یافتن راهی برای کاهش خشونت در خاورمیانه باشد. به گفته پاپ لئو چهاردهم: «امیدوارم او دنبال یک راه خروج باشد؛ راهی برای کاهش میزان خشونت و بمباران، که میتواند کمک مهمی به کاستن از نفرت فزاینده در خاورمیانه و جاهای دیگر بکند.»