در حالی که تفنگداران دریایی آمریکا خود را برای یک نبرد احتمالی آینده در اقیانوس آرام آماده میکنند، به ما گفتهاند که روند پیشرفت یک مفهوم پهپادی مبتنی بر اثر بالدر مجاورت سطح (Wing-In-Ground Effect یا WIG) را زیر نظر دارند؛ مفهومی که بهتازگی نخستین پرواز آزمایشی خود را در قالب یک نمونه مقیاسکوچک انجام داده است. شرکت سازنده میگوید Regent Squire که از آن بهعنوان «نخستین شناور و وسیله پرنده بدونسرنشین» یا USA-V یاد میشود، برای اجرای ماموریتهای شناسایی، مراقبت و جمعآوری اطلاعات (ISR)، تدارکات، و جستوجو و نجات رزمی (CSAR) در محیطهای مورد مناقشه طراحی شده است. این سامانه همچنین برای عملیات ضدقاچاق مواد مخدر و جنگ ضدزیردریایی نیز مدنظر قرار گرفته است.
این پهپاد WIG برای برخاستن از یک هیدروفویل استفاده میکند و سپس در ارتفاعی حدود یک دهانه بال بالاتر از سطح آب کروز میکند. چنین پروازهایی بر اثر بالدرمجاورت سطح متکیاند؛ پدیدهای که از لایه هوای متراکم نزدیک سطح زمین بهره میبرد و همزمان نیروی برآ را افزایش و درگ را کاهش میدهد. در تئوری، این ویژگی باید به اسکوایر بهرهوری بالا و سرعتی معنادار بدهد، آن هم بدون آنکه نیازمند باند پروازی متعارف باشد.
چنین قابلیتهایی برای تدارکات، شناسایی و نجات رزمی بر فراز آب در یک درگیری آینده در اقیانوس آرام میتواند بسیار ارزشمند باشد. در یک نبرد سطحبالا با چین، نیروهای آمریکایی بهطور گسترده پراکنده خواهند شد، از جمله در نقاط دورافتادهتری که زیرساخت جاافتادهای ندارند، تا آسیبپذیری خود را در برابر حمله کاهش دهند. در چنین وضعی، داراییهای سنتی حملونقل هوایی و دریایی بهشدت درگیر پشتیبانی از این عملیاتهای توزیعشده خواهند بود و در برخی شرایط خودشان نیز ممکن است در برابر حمله دشمن بسیار آسیبپذیر باشند.
به گفته شرکت، این سامانه هشتموتوره USV-A بهتازگی یک پرواز آزمایشی را در خلیج نارراگنست (Narragansett Bay) در ایالت رود آیلند انجام داده است. ویدیوی این رویداد نشان میدهد که نمونه مقیاسکوچک اسکوایر سه مرحله پروازی خود را طی میکند: ابتدا شناور ماندن، سپس هیدروفویلسواری روی آب، و در نهایت برخاستن به هوا. در این ویدیو گفته میشود سرعت اسکوایر به ۴۰ گره رسیده است. همزمان با افزایش ارتفاع، دو هیدروفویل آن جمع میشوند. دو قایق پشتیبان نیز آن را تعقیب میکردند، در حالی که این وسیله برای مسافتی نامشخص در هوا حرکت میکرد.
به گفته شرکت، برنامهریزی شده است که اسکوایر در نسخه عملیاتی بتواند ۵۰ پوند بار مفید حمل کند، بردی تا ۱۰۰ مایل دریایی داشته باشد و به بیشینه سرعتی در حدود ۸۰ گره برسد.
شرکت به TWZ گفته است: «محفظه داخلی بار در مدل Squire ۱۴ اینچ طول، ۱۲ اینچ ارتفاع و ۱۴ اینچ عرض دارد و در مجموع ۲۴۰۰ اینچ مکعب حجم داخلی بار برای تدارکات، تجهیزات ISR یا محموله متناسب با ماموریت فراهم میکند. ما در حال طراحی واسطهای بار هستیم تا یک تیم دو نفره با حداقل آموزش تخصصی بتواند هنگام تغییر واقعیتها و تطبیق نیازهای ماموریتی، این سامانه را بازپیکربندی کند.»
شرکت مدعی است این مفهوم USV-A «سرعت و چالاکی یک وسیله هوایی را با حضور مداوم و ماندگاری یک شناور بدونسرنشین» در هم ترکیب میکند.
از زمانی که گارد ساحلی آمریکا، بهعنوان نهاد ناظر این نوع شناور، سال گذشته مجوز آزمون Squire را صادر کرد، شرکت میگوید «گامبهگام در حال اعتبارسنجی سامانهها، کنترلها و envelopeهای عملیاتی» بوده است. به گفته شرکت، در ادامه Regent دامنه عملکرد، سطح خودمختاری و قابلیتهای عملیاتی Squire را برای ماموریتهای دریایی آمادهبهکار توسعه خواهد داد.
به گفته تفنگداران دریایی، مفهوم Squire یکی از چندین وسیله WIG است که ارتش آمریکا برای حل مشکل انتقال سریع نیرو و محموله بر فراز پهنههای آبی گسترده، در حالی که آسیبپذیری آنها در برابر تسلیحات دشمن کاهش یابد، در حال بررسی آن است.
آزمایشگاه نبرد تفنگداران دریایی آمریکا (MCWL) بهتازگی بودجه اضافی دریافت کرده تا «بررسی خود درباره قابلیتهای Hydrofoiling Wing-In-Ground را ادامه دهد.» Matthew Koch، مدیر پروژه MCWL، صبح دوشنبه این موضوع را به ما گفت. سال گذشته نیز TWZ در گزارشی دیگر از علاقه MCWL به یک محصول WIG دیگر Regent به نام Viceroy خبر داده بود؛ یک گونه سرنشیندار که برای حمل ۱۲ مسافر یا ۳۵۰۰ پوند بار طراحی شده است.
بزرگترین برنامه WIG نظامی آمریکا نیز پیش از آنکه آژانس پروژههای پژوهشی پیشرفته دفاعی (DARPA) سال گذشته آن را لغو کند، با مشکلات جدی روبهرو شد. این برنامه Liberty Lifter بود؛ برنامهای که هدف اصلیاش تولید یک طرح ترابری پرنده بسیار بزرگ مبتنی بر اصل WIG بود. میتوانید جزئیات بیشتر آن برنامه را در گزارش پیشین TWZ بخوانید.
Stephen Winchell، مدیر DARPA، در نشست Global Aerospace Summit اتاق بازرگانی آمریکا گفت: «حدود ۷۰ درصد برنامهها به شاخصهای خود نمیرسند. ایده این برنامه آن بود که بتوانیم بار را بهسرعت و با امنیت در سراسر یک theater بسیار گسترده و همراه با چالشهای لجستیکی فراوان جابهجا کنیم، اما صادقانه باید گفت که در فرایند ساخت و در بسیاری از بخشهای دیگری که لازم بود کنار هم قرار بگیرند، فهمیدیم کار از آنچه تصور میکردیم دشوارتر است.»
DARPA همچنین درباره لغو Liberty Lifter گفته است که بهجای ساخت یک هواپیمای نمایشی، با صنعت و ذینفعان وزارت دفاع همکاری میکند تا انتقال آموختهها تسریع شود و میداندهی سریع پلتفرمهایی که از فناوریهای توسعهیافته در DARPA بهره میبرند، تشویق شود.
همانطور که TWZ پیشتر نیز توضیح داده بود، اصل WIG چیز تازهای نیست، اما کاربردهای نظامی آن، همانند Liberty Lifter، تاکنون موفقیت زیادی نداشتهاند. اتحاد جماهیر شوروی همچنان شاخصترین بهرهبردار طرحهای نظامی WIG به شمار میرود؛ طرحهایی که در روسی با نام ekranoplan شناخته میشوند و اکنون این واژه عملاً به یک عنوان فراگیر برای این دسته تبدیل شده است. با این حال حتی استفاده شوروی از آنها نیز محدود بود. تلاشهای روسیه در سالهای اخیر برای احیای ekranoplanهای نظامی نیز هنوز به هیچ نوع عملیاتی منجر نشده است.
ویدیوی زیر تنها ekranoplan کلاس Project 903 Lun را نشان میدهد؛ یک طرح مسلح به موشک کروز که تنها نمونه تکمیلشده آن را شوروی ساخت و در سال ۲۰۲۰ در دریای خزر برای نمایش عمومی جابهجا شد.
سال گذشته نخستین نگاه کامل به وسیله WIG چین را نیز دیدیم؛ وسیلهای که از نظر مقیاس تا حدی به قایقپرنده آبیخاکی جدید این کشور، AG600، شباهت دارد و برای ماموریتهایی همچون تدارکرسانی، جستوجو و نجات، و ماموریتهای دیگر بهویژه بر فراز دریای جنوبی چین طراحی شده است. هرچند TWZ اشاره کرده بود که این وسیله برای کاربردهای مشابه در مناطق littoral بسیار مناسب به نظر میرسد، اما وضعیت آزمایش آن و اینکه آیا هرگز به خدمت درخواهد آمد یا نه، همچنان نامشخص است.
Squire هنوز راه زیادی تا تبدیلشدن به یک برنامه رسمی خرید نظامی در پیش دارد. Koch میگوید شرکت قصد دارد آن را در Silent Swarm 26، یک رویداد دو هفتهای برای نمایش فناوریهای جدید و نوظهور، به نمایش بگذارد و بعدتر در همین تابستان یک آزمون تماممقیاس نیز انجام دهد. او افزود که بسته به نتایج این رویدادها، بعداً توضیحات بیشتری درباره علاقه MCWL ارائه خواهد کرد.
او توضیح داد: «اگر این فناوری در Silent Swarm در ماه ژوئیه و سپس در پرواز تماممقیاس اوایل اوت جواب خود را نشان بدهد، من بیانیهای درباره اینکه تفنگداران دریایی چگونه میخواهند از آن در اقیانوس آرام استفاده کنند ارائه خواهم کرد.»
به نظر میرسد تلاشهای WIG شرکت Regent در پنتاگون نیز مورد توجه قرار گرفته است. در ماه فوریه، وزیر جنگ آمریکا، Pete Hegseth، در چارچوب تلاش خود برای شتابدادن به نوآوری فناورانه از مقر این شرکت بازدید کرده بود.
Hegseth در جریان آن بازدید گفت: «ما قابلیتهایی میخواهیم که تعیین کنند چه چیزی را میداندهی میکنیم، نه اینکه همان روال همیشگی را ادامه دهیم. اگر بتوانید نشان دهید که میتوانید یک شکاف را سریع با چیزی پر کنید که پیشتر اصلاً در طرحها دیده نشده بود، دقیقاً با آن نوع فرمانده درستی طرف هستید که خواهد گفت: بسیار خوب، من از اینجا استفاده میکنم.»
TWZ نوشته است که برای سنجش میزان علاقه فعلی پنتاگون به پروژه Squire و اینکه آیا پس از آن دیدار اقدامی پیگیریشده وجود داشته یا نه، با وزارت دفاع تماس گرفته است.
با وجود آنکه این مفهوم هنوز در مراحل آغازین قرار دارد، ایده WIG همچنان توجه ارتش آمریکا را جلب میکند، هرچند سرمایهگذاری مالی واشنگتن در این پروژهها تاکنون محدود بوده است. با توجه به چالشهایی که یک درگیری احتمالی با چین ایجاد میکند، TWZ میگوید روند پیشرفت این تلاشها را همچنان دنبال خواهد کرد و هر زمان لازم باشد بهروزرسانی خواهد داد.
برای تماس با نویسنده، منبع این نشانی را درج کرده است: howard@thewarzone.com