نیروی دریایی آمریکا قرارداد رسمی یکپارچهسازی موشک پدافند هوایی Patriot PAC-3 Missile Segment Enhancement یا PAC-3 MSE را با Aegis Combat System به لاکهید مارتین واگذار کرده است. مهمترین شناورهای مجهز به Aegis در ناوگان آمریکا امروز ناوشکنهای کلاس Arleigh Burke هستند. این نیرو همزمان در پیشنهاد بودجه سال مالی ۲۰۲۷ خود درخواست کرده بیش از ۱٫۷۳ میلیارد دلار برای خرید نخستین دسته موشکهای PAC-3 MSE / Navy هزینه شود؛ بستهای شامل ۴۰۵ فروند موشک.
ایده تلفیق PAC-3 MSE با سامانه Aegis و همچنین Mk 41 Vertical Launch System یا Mk 41 VLS نخستینبار در ۲۰۲۳ مطرح شد. از آن زمان، The War Zone بارها روی این نکته دست گذاشته که این مسیر میتواند برای نیروی دریایی یک منبع جایگزین ارزشمند برای رهگیرهای ضدهوایی فراهم کند و شاید در آینده حتی به جانشینی برای موشک قدیمی اما پرکاربرد Standard Missile-2 یا SM-2 بدل شود.
لاکهید مارتین اعلام کرده این قرارداد چندمیلیوندلاری امروز و در حاشیه نمایشگاه سالانه Sea Air Space وابسته به Navy League به این شرکت رسیده است؛ رویدادی که خبرنگاران TWZ نیز در آن حضور دارند. نیروی دریایی جداگانه جزئیات بیشتری از برنامه خرید PAC-3 MSE را همزمان با انتشار کامل درخواست بودجه پنتاگون برای سال مالی ۲۰۲۷ منتشر کرده است.
طبق اسناد بودجه نیروی دریایی، ادغام PAC-3 MSE با Aegis یک ابزار اضافی برای مقابله با «دامنه گستردهای از تهدیدها، از جمله موشکهای بالستیک تاکتیکی، تهدیدهای هواتنفس، موشکهای کروز و سامانههای بدونسرنشین» فراهم میکند. همانطور که اشاره شد، ناوشکنهای کلاس Arleigh Burke اکثریت قاطع شناورهای آمریکایی مجهز به Aegis را تشکیل میدهند. علاوه بر آن، تنها تعداد روبهکاهشی از رزمناوهای کلاس Ticonderoga نیز هنوز این سامانه رزمی را در اختیار دارند.
PAC-3 MSE از ۲۰۱۸ وارد تولید انبوه شده است. چاندرا مارشال، معاون و مدیرکل واحد Multi-Domain Combat Solutions در بخش Rotary and Mission Systems لاکهید مارتین، به جیمی هانتر از TWZ گفته است این برنامه ترکیب موشک با Aegis احتمالاً نزدیک به ۱۰ سال در دست کار بوده است. او افزود هدف کنونی این است که نیروی دریایی ظرف حدود ۱۸ ماه به قابلیت عملیاتی اولیه (IOC) با این ترکیب برسد؛ یعنی اگر زمانبندی فعلی حفظ شود، تا پایان ۲۰۲۷.
مارشال توضیح داد: «این پروژه دو بخش دارد. خود موشک PAC-3 به یک بهروزرسانی کوچک نیاز دارد تا بتواند با رادار باند S ارتباط برقرار کند. در حال حاضر این موشک با رادارهای باند X کار میکند، اما با این ارتقا قادر خواهد بود هم با باند S و هم با باند X ارتباط داشته باشد. سپس هم باید PAC-3 را بهعنوان یک نوع موشک در سامانه رزمی Aegis ادغام کنیم.»
او افزود: «ما در Aegis معماری بسیار بازی داریم و نحوه ماژولار کردن اجزا باعث میشود ادغام PAC-3 در Aegis کاری نسبتاً مستقیم باشد. در نتیجه، این موشک صرفاً یک گزینه دیگر در موجودی نیروی دریایی خواهد بود تا بر پایه نوع تهدید، تنوع بیشتری در انتخاب رهگیرها داشته باشد.»
TWZ یادآوری میکند که Aegis طی سالها به سمت معماری باز و ماژولار حرکت کرده تا افزودن قابلیتهای جدید آسانتر شود. لاکهید مارتین پیشتر نیز نشان داده بود که نسخه ماژولار و مقیاسپذیر این سامانه با نام Virtualized Aegis Weapon System میتواند یک PAC-3 MSE را از یک پرتابگر زمینی مبتنی بر Mk 41 شلیک کند.
برای یکپارچهسازی PAC-3 MSE با ناوگان، هیچ تغییری در پرتابگر عمودی Mk 41 VLS برنامهریزی نشده و ضرورتی هم برای آن دیده نمیشود. کار بر روی جا دادن این رهگیرها در کنیسترهای پرتاب در جریان است تا بتوانند مستقیماً در سلولهای موجود Mk 41 قرار بگیرند. با طولی اندکی بیش از ۱۷ فوت، PAC-3 MSE باید هم در نسخههای کوتاهتر موسوم به tactical length و هم در سلولهای بلندتر strike-length جا شود.
لاکهید مارتین پیشتر گفته بود هر کنیستر قرار است تنها یک موشک PAC-3 MSE را در خود جای دهد. با قطر حدود ۱۱ اینچ، این موشک تنها کمی بیش از نیمی از قطر قابل استفاده در یک سلول Mk 41 را اشغال میکند. همین مسئله پرسشی مهم را مطرح میکند: آیا در آینده میتوان کنیسترهایی ساخت که چند رهگیر را همزمان حمل کنند و در نتیجه عمق خشاب شناور را بالا ببرند؟
از منظر توانایی رزمی، PAC-3 MSE معمولاً در مقایسه با موشکهای SM-2 در زرادخانه کنونی نیروی دریایی بررسی میشود. در میان موشکهایی که از Mk 41 شلیک میشوند، SM-2 یک توان ضدهوایی رده میانی است که میان موشکهای کوتاهبردتر RIM-162 Evolved Sea Sparrow Missile یا ESSM، که آن هم میتواند بهصورت چهارتایی در یک سلول قرار گیرد، و سامانههای رده بالاتر SM-6 و SM-3 قرار میگیرد. SM-6 یک سلاح چندمنظوره است که میتواند علیه اهداف زمینی و دریایی هم بهکار رود، در حالی که گونههای مختلف SM-3 بهطور مشخص برای رهگیری موشکهای بالستیک طراحی شدهاند.
کریس منگ، معاون راهبرد و توسعه کسبوکار در بخش موشکها و کنترل آتش لاکهید مارتین، سال گذشته به TWZ گفته بود: «در خیلی از حوزهها نیروی دریایی گفته با چالشهای قرمز یا زردی روبهروست که نمیتواند از عهدهشان برآید. این موشک در آن حوزهها عملکرد بسیار خوبی دارد. وقتی همه اینها را کنار هم میگذارید، PAC-3 MSE مکمل بسیار خوبی برای SM-6 است.»
او اضافه کرده بود: «شما همیشه یک دفاع لایهای میخواهید. ابتدا دورترین شلیک ممکن را انتخاب میکنم، اما از یک نقطه به بعد MSE در برخی پوششهای درگیری واقعاً عملکرد بهتری از خود نشان میدهد.»
برای نیروی دریایی، PAC-3 MSE فقط یک گزینه عملیاتی تازه نیست؛ بلکه مزایای مهمی در حوزه لجستیک، هزینه و زنجیره تأمین هم دارد. جنگ اخیر با ایران بار دیگر نگرانیهای قدیمی درباره نرخ مصرف مهمات آمریکایی، بهویژه رهگیرهای پدافند هوایی، را برجسته کرده است. یک نبرد پرشدت با یک رقیب همتراز مانند چین فشار بسیار بیشتری بر ذخایر مهمات و پایگاه صنعتی آمریکا برای جایگزینی آنها وارد خواهد کرد. از این منظر، داشتن یک جریان اضافی از رهگیرها برای تسلیح شناورهای جنگی برای نیروی دریایی یک امتیاز مهم خواهد بود.
همانطور که اشاره شد، نیروی دریایی همین حالا در حال حرکت بهسوی خرید صدها فروند از موشکی است که اسناد آن را با عنوان “PAC-3 MSE / Navy” معرفی میکنند، بهاضافه کنیسترهای پرتاب. در اسناد بودجه سال مالی ۲۰۲۷، بهای هر موشک ۴٫۰۵ میلیون دلار ذکر شده و هر کنیستر نیز ۲۰۰ هزار دلار دیگر به قیمت نهایی اضافه میکند. در مقابل، بودجه پیشنهادی سال مالی ۲۰۲۷ ارتش آمریکا میگوید قیمت واحد موشکهای استاندارد PAC-3 MSE اکنون به ۵٫۳ میلیون دلار رسیده است. دلیل دقیق این فاصله قیمتی میان نسخههای نیروی دریایی و ارتش روشن نیست.
در متن بودجه نیروی دریایی آمده است: «هم تعداد و هم هزینه واحد بر پایه قیمتگذاری قرارداد ارتش آمریکا برآورد شدهاند. هر دو مورد با توجه به تخصیص اقلام قراردادی نیروی دریایی در چارچوب قرارداد ارتش و هزینه نهایی اجزای اختصاصی نیروی دریایی، از جمله رادیو و کنیستر، تعدیل خواهند شد.»
با قیمت ۴٫۰۵ میلیون دلار، PAC-3 MSEهای مورد نظر نیروی دریایی اندکی ارزانتر از نسخه Block IA موشک SM-6 هستند که اسناد بودجه آن را ۴٫۳۴۸ میلیون دلار برای هر فروند برآورد میکنند. قیمت دقیق گونه کنونی Block IIICU از SM-2 روشن نیست، زیرا این مدلها اغلب بهصورت ارتقای موشکهای موجود تهیه شدهاند نه تولید کاملاً جدید. از نظر تاریخی، میانگین قیمت SM-3 Block IIIC در حدود ۳٫۶ میلیون دلار بوده است.
اسناد بودجه همچنین میگویند: «با استفاده از قرارداد تولید حجیم PAC-3 MSE ارتش، نیروی دریایی بهواسطه صرفههای ناشی از مقیاس از کاهش قابل توجه هزینهها بهرهمند میشود، زیرا با افزایش تعداد، قیمت واحد نیز پایین میآید.»
لاکهید مارتین در ژانویه اعلام کرده بود که با دولت آمریکا بر سر افزایش ظرفیت تولید سالانه PAC-3 MSE برای مشتریان داخلی و خارجی از ۶۰۰ به ۲٬۰۰۰ فروند توافق کرده است. هفته گذشته نیز این شرکت قرارداد دیگری برای شتابدادن بیشتر به تولید همین موشکها دریافت کرد. این روند میتواند هم قیمت واحد را در آینده پایین بیاورد و هم زمان تحویل را کوتاهتر کند.
باید توجه داشت که عملکرد PAC-3 MSE در خاورمیانه و همچنین در اوکراین طی سالهای اخیر، باعث افزایش محسوس تقاضا از سوی ارتش آمریکا و نیز کاربران خارجی سامانه Patriot شده است. بهطور کلی، جامعه کاربران Patriot هم در حال گسترش است.
ورود نیروی دریایی به این صف، حتی با وجود افزایش ظرفیت تولید، تقاضا را باز هم بالاتر میبرد و میتواند نگرانیها درباره عقبافتادگی در تحویل را بیشتر کند. از سوی دیگر، ادغام PAC-3 با Aegis و Mk 41 VLS ممکن است علاقه دیگر نیروهای دریایی جهان را هم برانگیزد؛ بهویژه آن دسته از کشورهایی که شناورهای مجهز به Aegis و یا پرتابگرهای مشابه در اختیار دارند.
رویترز هفته گذشته گزارش داده بود که مقامهای آمریکایی به متحدان و شرکای خود در اروپا اطلاع دادهاند که تحویل برخی مهمات نامشخص ممکن است به دلیل نیازهای واشینگتن در پی جنگ با ایران با تأخیر روبهرو شود. با این حال، دستکم در مورد PAC-3 MSE، اسناد بودجهای که ارتش امروز منتشر کرده نشانی از تغییر برنامه تحویل برای مشتریان خارجی نشان نمیدهند.
Is the US re-sequencing scheduled PAC-3 MSE deliveries away from FMS customers to the US Army's inventory? The J-books say no. In fact, FMS customers are scheduled to receive the majority of production.
April 21, 2026
فارغ از همه این ملاحظات، نیروی دریایی آمریکا اکنون با سرعت کامل در حال پیش بردن ادغام PAC-3 MSE با Aegis و Mk 41 VLS است.
جیمی هانتر نیز در تهیه این گزارش مشارکت داشته است.
راه تماس با نویسنده: joe@twz.com