برنامه ARRW نهتنها از برزخ بازگشته و موشکهای آن برای استفاده عملیاتی سفارش داده شدهاند، بلکه یک گونه تازه از آن نیز در راه است.
کمی بیش از سه سال پیش، نیروی هوایی آمریکا برای لغو موشک هایپرسونیک AGM-183A Air-launched Rapid Response Weapon یا ARRW اقدام کرد. ARRW قرار بود نخستین جنگافزار هایپرسونیک عملیاتی ارتش آمریکا باشد. اکنون این برنامه نهتنها از برزخ بازگشته و موشکهایی برای استفاده عملیاتی سفارش داده شدهاند، بلکه یک گونه تازه نیز در افق قرار دارد. ARRW نسخه Increment 2 قرار است جستجوگری کاملاً تازه داشته باشد؛ قابلیتی که امکان درگیری با اهداف متحرک را فراهم میکند. نسخهای از AGM-183 که بتواند کشتیهای دشمن را در دریا هدف قرار دهد، در یک نبرد بزرگ احتمالی با چین در اقیانوس آرام اهمیتی ویژه خواهد داشت.
نیروی هوایی آمریکا در درخواست بودجه سال مالی ۲۰۲۷ خود کمی بیش از ۲۹۶ میلیون دلار برای پشتیبانی از کار روی گونه جدید ARRW میخواهد. طبق اسناد رسمی بودجه، این پول برای «طراحی، آزمایش و ارزیابی Air-Launched Rapid Response Weapon یا ARRW نسخه Increment 2 با جستجوگر نهایی و قابلیت لینک داده، و دیگر ابتکارهای کاهش هزینه تولید در ARRW» هزینه خواهد شد.
اسناد بودجه نیروی هوایی همچنین نشان میدهد که پیشتر کارهایی انجام شده که «فناوریهای سامانهای را که نیروی هوایی و DARPA [آژانس پروژههای پژوهشی پیشرفته دفاعی] فراهم کردهاند، در نمونهای آزمایشی یکپارچه کرد و امکانپذیری این مفهوم را برای بهکارگیری بهعنوان قابلیت ضربه فوری دوربرد نشان داد».
اسناد بودجه میافزاید: «برنامه ARRW شماری از وسایل آزمایشی را طراحی، توسعه، تولید و آزمایش کرد تا تصمیمگیری درباره خرید، تولید و قابلیت باقیمانده ARRW را اطلاعرسانی کند.» سپس تصریح میکند: «ARRW Inc.2 قابلیت پیشرفتهتری اضافه میکند.»
همین اسناد میگویند: «برنامههای سال مالی ۲۰۲۷ آغاز تلاشهای فناوری ARRW INC 2 مانند، اما نه محدود به، یکپارچهسازی بهبودهای از پیش برنامهریزیشده محصول، طراحی، مطالعات تجاری، ارتقاهای سختافزاری، آمادهسازی تأسیسات، ابتکارهای مقرونبهصرفه و آزمایش را در بر میگیرد.»
اگر کمی عقبتر برویم، ARRW یک جنگافزار هایپرسونیک از نوع boost-glide vehicle است. طرحهای این نوع از یک بوستر راکتی استفاده میکنند تا یک گلایدر بدون پیشران را به سرعت و ارتفاع بهینه برسانند. سپس گلایدر از باقی جنگافزار جدا میشود و در مسیری نسبتاً کمشیب درون جو زمین به سوی هدف حرکت میکند. این وسیله همچنین طوری طراحی شده که در مسیر مانور دهد، گاه بهصورت نامنظم. ترکیب سرعت، مسیر پروازی و مانورپذیری برای حریفان چالشهای خاصی ایجاد میکند: از کشف و ردگیری گلایدرهای ورودی گرفته تا تلاش برای رهگیری یا حتی واکنش به تهدید. همین توان نفوذ در پدافند هوایی دشمن و ضربه بسیار سریع به اهداف بسیار ارزشمند است که جنگافزارهای هایپرسونیک را جذاب میکند.
طبق گزارشی از دفتر مدیر آزمایش و ارزیابی پنتاگون که در مارس منتشر شد: «نیروی هوایی از یگانهای مجهز به ARRW برای فراهم کردن قابلیت ضربه تهاجمی پرسرعت جهت نابودی اهداف زمینی باارزش و حساس به زمان در محیطهای ضددسترسی/منع منطقهای استفاده خواهد کرد.» این گزارش میافزاید: «ARRW که از هواپیماهای بمبافکن پرتاب میشود، امکان حمله به اهداف را در زمان مناسب و از فاصله دور فراهم میکند.»
تا امروز، نیروی هوایی برنامههایی برای یکپارچهسازی ARRW روی بمبافکنهای B-52 و B-1 خود اعلام کرده است، اما هواپیماهای دیگر نیز میتوانند در آینده حامل این جنگافزارها، یا گونههایی از آنها، شوند.
ARRW در شکل فعلی خود ظاهراً فقط قادر به درگیری با اهداف ثابت است. افزودن جستجوگر نهایی، توان حمله به اهداف در حال حرکت را باز میکند؛ از جمله اهدافی در دریا. اسناد بودجه جزئیات بیشتری درباره نوع جستجوگری که نیروی هوایی میخواهد به گونه Increment 2 اضافه کند ارائه نمیدهند. حسگرهای فروسرخ تصویری، رادارها، جستجوگرهای پسیوِ دنبالکننده سیگنال، یا ترکیبی از آنها، میتوانند گزینههای عملیاتی احتمالی باشند.
گرما و تنش فیزیکی شدید که جنگافزارهای هایپرسونیک در پرواز تجربه میکنند، همراه با شکل گلایدر، یکپارچهسازی هر سامانه جستجوگری از این نوع را پیچیدهتر میکند. شایان توجه است که Lockheed Martin، پیمانکار اصلی ARRW، هماکنون در حال توسعه نسخهای از موشک بالستیک کوتاهبرد Precision Strike Missile یا PrSM برای ارتش آمریکا است که برای مأموریت ضدکشتی بهینه شده. عنصر کلیدی گونه جدید PrSM افزودن یک سامانه جستجوگر چندحالته برای درگیری با اهداف متحرک است. ممکن است بخشی از آن فناوری اکنون برای کار روی تکرار تازه AGM-183 قابل استفاده باشد.
لینک داده نیز اجازه میدهد به ARRWهای Increment 2 در پرواز بهروزرسانی هدفگیری ارسال شود؛ قابلیتی که کمک میکند موشک نخست به محدوده کلی محل حضور دشمن، یا دستکم محل احتمالی او، برسد و سپس جستجوگر خودش کنترل را به دست بگیرد. چنین سامانهای باید بتواند در شرایط پرواز هایپرسونیک نیز ارتباط برقرار کند. با توجه به برد AGM-183A، برای کشف و ردگیری اولیه هدف به پلتفرمهای خارج از موشک نیاز خواهد بود. توان جنگافزار برای طی کردن سریع آن فاصله، زمان در دسترس هدف برای ترک منطقه را محدود میکند.
نیروی هوایی دقیقاً همان نوع شبکههایی را که برای بستن این زنجیره کشتار بسیار دوربرد لازم است، در یک ضربه شبیهسازیشده ARRW در رزمایش Northern Edge 2021 نشان داد. هدف تعیینشده ۶۰۰ مایل دریایی از پلتفرم پرتاب، یعنی یک بمبافکن B-52، فاصله داشت. در آن نمونه هیچ جنگافزاری واقعاً رها نشد.
از آن زمان چندین آزمایش پروازی ARRW انجام شده است، از جمله پرتاب یک AGM-183A با سرجنگی زنده از B-52 برخاسته از پایگاه هوایی Andersen در گوام در سال ۲۰۲۴. همانطور که TWZ آن زمان اشاره کرد، آزمایش گوام پیامهای روشنی به چین فرستاد. نیروی هوایی پنهان نکرده است که توسعه و میداندادن به جنگافزارهای هایپرسونیک را بخشی مهم از آمادگیهای گستردهتر برای نبرد بزرگ احتمالی آینده با ارتش آزادیبخش خلق چین در اقیانوس آرام میداند. این موضوع از آنجا نیز برجستهتر میشود که ذکر «قابلیت جستجوگر نهایی و لینک داده» برای Increment 2 ARRW در بخش Pacific Deterrence Initiative یا PDI درخواست بودجه سال مالی ۲۰۲۷ پنتاگون آمده است.
در زمینه یک درگیری بزرگ در اقیانوس آرام، تقاضا برای قابلیت ضدکشتی سریع و دوربرد بسیار زیاد خواهد بود. توان انجام چنین ضرباتی حتی در برابر پدافند هوایی متراکم، برای درگیری با شناورهای بسیار ارزشمند، مانند ناوگان رو به رشد ناوهای هواپیمابر چین یا شناورهای آبیخاکی بزرگ آن، حتی جذابتر است. ناوگان رزمی نیروی دریایی ارتش آزادیبخش خلق (PLAN) نیز بهطور کلی با آهنگی چشمگیر از نظر اندازه و دامنه در حال رشد است. همین امر در سالهای اخیر تأکید بیشتری بر توسعه و میداندادن به قابلیتهای ضدکشتی جدید و بهبودیافته قابل پرتاب از هوا و همچنین قابلیتهایی که از حوزه دریایی و حوزه زمینی بهکار گرفته میشوند، در سراسر ارتش آمریکا گذاشته است. ARRWهای Increment 2 همچنین میتوانند ابزار دیگری برای ضربه به اهداف متحرک ارزشمند در خشکی باشند؛ مانند خودروهای پرتابگر-برپاکننده موشکهای بالستیک.
از سوی دیگر، ارتش آزادیبخش خلق بهطور فعال در حال توسعه و میداندادن به انواع جنگافزارهای هایپرسونیک است؛ از جمله طرحهای boost-glide. زرادخانه موشکهای بالستیک سنتی آن که پیوسته بزرگتر میشود، اکنون چندین نوع هواپرتاب را نیز در بر میگیرد؛ از جمله نمونههایی با سرجنگی هستهای و سرجنگی متعارف. باور عمومی این است که دسته دوم، همانطور که میتواند اهداف زمینی را بزند، قابلیت بهکارگیری علیه کشتیهای دشمن را نیز دارد.
Video of the H-6K carrying an air launched ballistic missile, arrives at the Zhuhai airshow. Possibly capable of targeting moving ships.
November 3, 2022
5月1日メーデー特番内に登場したH-6K爆撃機。2PZD-21 ALBMの実弾発射シーンがあります。
May 1, 2024
برای تأکید دوباره، برنامه فعلی برای توسعه نسخه Increment 2 از ARRW خود نیز گامی مهم رو به جلو برای کل برنامه است. همانطور که گفته شد، نیروی هوایی پیشتر در سال ۲۰۲۳ برای لغو کار روی AGM-183 اقدام کرده بود. آن اعلامیه پس از چند آزمایش پروازی ناموفق برای سامانهای منتشر شد که انتظار میرفت نخستین جنگافزار هایپرسونیک عملیاتی در هر بخش از ارتش آمریکا باشد. هدف آشکار آن زمان، انتقال منابع به تلاش Hypersonic Attack Cruise Missile یا HACM بود. HACM یک موشک کروز هایپرسونیک هواتنفس است که کاملاً متفاوت از ARRW عمل میکند.
در سالهای بعد، نشانههای پیوستهای دیده شد که موضع نیروی هوایی درباره ARRW در حال تغییر است و این برنامه در نهایت واقعاً کنار گذاشته نشده بود. سال گذشته روشن شد که این نیرو برنامه را دوباره راهاندازی کرده است، زیرا در بودجه پیشنهادی سال مالی ۲۰۲۶ خود برای خرید موشکهای عملیاتی اعتبار خواست. نیروی هوایی در نهایت ۳۶۲.۱۵ میلیون دلار برای خرید ARRW در سال مالی جاری دریافت کرد و اکنون کمی بیش از ۴۵۲ میلیون دلار دیگر برای ادامه این کار در سال مالی ۲۰۲۷ میخواهد. شمار جنگافزارهایی که نیروی هوایی تا امروز سفارش داده، و تعداد بیشتری که قصد دارد در سالهای آینده بخرد، فعلا اطلاعات کنترلشده طبقهبندینشده (CUI) تلقی میشود و برای عموم قابل انتشار نیست.
بسته به اینکه برنامههای ARRW و HACM چگونه پیش بروند، ARRW همچنان میتواند نخستین جنگافزار هایپرسونیکی باشد که وارد خدمت عملیاتی نیروی هوایی آمریکا میشود؛ و نسخه Increment 2 آن که قادر به زدن اهداف متحرک است، میتواند کمی پس از آن از راه برسد.
تماس با نویسنده اصلی: joe@twz.com