پس از آنکه رگبارهای موشکی و پهپادی ایران با نابود کردن زیرساختهای بندری و قرار دادن کشتیها در معرض خطر، سامانه لجستیکی نیروی دریایی آمریکا را مختل کرد، این نیرو به ناوگانی از شناورهای تجاری مجهز به تجهیزات ویژه روی آورد تا سوخت را دور از منطقه خطر به کشتیهای جنگی برسانند. این شناورها چنان کارآمد ظاهر شدند که یکی از مقامهای ارشد نیروی دریایی این هفته گفت میخواهد شمار بیشتری از آنها وارد خدمت شود.
رابرت هاین (Robert Hein)، مدیر عملیات دریایی در Military Sealift Command یا MSC نیروی دریایی آمریکا، در نمایشگاه Sea-Air-Space 2026 نزدیک واشنگتن گفت: «Epic Fury برای لجستیک، یک دوره دکترا بوده است.»
او توضیح داد: «بهطور سنتی، طی ۲۵ سال گذشته ما در خاورمیانه در جنگ بودهایم و آن جنگ عملاً در پارکینگ یک پمپبنزین عظیم اداره میشد. ایران عملاً آن پمپبنزین را تعطیل کرده است. بنابراین مجبور شدیم راههای واقعاً خلاقانهای پیدا کنیم برای اینکه ببینیم چگونه میتوان ناوگان را دوباره تدارک و سوخترسانی کرد.»
پاسخ این بود که بهجای آنکه نفتکشهای ناوگان برای سوختگیری به بندرها رفتوآمد کنند، دریاپیمایی بهسمت سوخترسانی در دریا برای همان نفتکشها انجام شود؛ آن هم با استفاده از نفتکشهای CONSOL یا consolidated cargo operations که شناورهای اجارهای MSC هستند و بهطور ویژه برای تخلیه سوخت در دریا تجهیز شدهاند. این مفهوم تازه نیست. نیروی دریایی میگوید پس از آنکه انتقال سوخت از دریا به تأسیسات بندری ترجیح داده شد، MSC در سال ۲۰۱۵ فرایند CONSOL را دوباره فعال کرد تا از یک سکوی انعطافپذیر برای مأموریتهای متنوع در سراسر جهان بهره ببرد. وقتی یک نفتکش CONSOL به نفتکشهای ناوگان سوخت میدهد، آنها دیگر لازم نیست به بندر برگردند؛ موضوعی که هم هزینه را پایین میآورد و هم زمان حضور در ایستگاه برای پشتیبانی از ناوگان را افزایش میدهد. در زمان جنگ این مسئله همچنین بهمعنای کاهش خطر برای نفتکشهای ناوگان است؛ دارایی بسیار حیاتیای که در چنین وضعی تقاضای بسیار بالایی برای آن وجود دارد.
نحوه استفاده از این نفتکشهای اجارهای در خاورمیانه طی عملیات Epic Fury این فرایند را به سطح تازهای برده است.
هاین گفت نیروی دریایی چیزی شبیه یک سامانه «تردمیل نفتکشها» در دریا ایجاد کرده است؛ جایی که «نفتکشها بهصورت چرخشی وارد و خارج میشوند» تا جای زیرساختهای ثابتی را بگیرند که دیگر بهدلیل حملات ایران در دسترس نیستند.
او افزود: «دیگر هیچ هاب لجستیکیای وجود ندارد که آنها به آن بروند. همه آن گرهها حالا در دریا باقی ماندهاند.»
هاین ادامه داد که افزون بر توانایی نفتکشهای CONSOL برای سوخترسانی به نفتکشهای ناوگان در دریا، «ما یک سامانه اضافی تحویل سوخت هم روی این نفتکشها نصب میکنیم تا بتوانند ناوشکنها و کشتیهایی غیر از نفتکشهای ناوگان را نیز سوختگیری کنند.» او جزئیاتی درباره نوع این سامانه ارائه نداد، اما نیروی دریایی پیشتر درباره توسعه چیزی به نام Modular CONSOL Adapter Kit یا MCAK صحبت کرده بود.
«با نصب این کیت روی عرشه یک نفتکش، آن شناور میتواند از طریق شیلنگهای تحویل سوخت کشتی دریافتکننده، به دیگر کشتیها سوخت برساند.»
در حال حاضر ۱۵ نفتکش CONSOL در سطح جهان در اختیار نیروی دریایی آمریکا قرار دارند. دریابان کریس استون (Rear Adm. Chris Stone)، مدیر برنامهریزی راهبردی، سیاستگذاری، لجستیک و توسعه جنگافزاری در U.S. Transportation Command یا TRANSCOM، میگوید این تعداد کافی نیست.
او در همان پنل نمایشگاه گفت: «اگر یک چیز باشد که امروز اختیار داشتم برایش فوراً چک بکشم، آن ایجاد نفتکشهای CONSOL بیشتر بود؛ همین شناورهای سوخترسانی تلفیقی در دریا.»
استون اضافه کرد: «احتمالاً به چیزی بیشتر از ۱۵ فروند نیاز داریم، چون هر زمان بحرانی یا درگیریای در جایی از جهان ایجاد میشود، نخستین چیزی که فرماندهان رزمی منطقهای از TRANSCOM میخواهند یک شناور CONSOL است؛ و ما امروز بدون آنکه در بخشهای دیگر ریسک تازهای ایجاد کنیم، به تعداد کافی از این شناورها در اختیار نداریم.»
استون گفت: «ما در عملیات Epic Fury توانایی CONSOL را ثابت کردهایم. اکنون یک تردمیل از شناورها داریم که یکی در خط مقدم است، یکی در حال پُر کردن ذخیره است و آنها بهطور مداوم میچرخند تا مطمئن شویم پشتیبانی لازم برای رزمنده فراهم است.»
به گفته او، نفتکشهای CONSOL «دیگر فقط کشتی تدارکاتی نیستند. آنها دیگر صرفاً کشتی لجستیکی نیستند، بلکه سکوهای فرافکنی قدرتاند که از نیروهای رزمی ما پشتیبانی میکنند. این شناورها به ما اجازه میدهند از نیروی مشترک حمایت کنیم و در حال حرکت به آنها سوخت بدهیم. این کار بُرد عملیاتی و ماندگاری را افزایش میدهد و در عین حال وابستگی به پهلوگیریهای قابلپیشبینی و آسیبپذیر در بندر را کم میکند. ما در کمتر از دو سال ظرفیت را بهطور چشمگیری افزایش دادهایم و این روند را ادامه خواهیم داد.»
البته این نفتکشها با وجود مزایایشان بینقص نیستند. مشکل اصلی، زمان است. هاین گفت سوختگیری یک ناوشکن توسط یک نفتکش ناوگان حدود دو ساعت طول میکشد، اما انجام همین کار توسط یک نفتکش تجاری حدود شش ساعت زمان میبرد.
«برخلاف یک توقف سریع کنار پمپبنزین برای یک خودرو، عملیات CONSOL ممکن است ساعتها طول بکشد. این موضوع برای کشتیهایی که عملیات را انجام میدهند مجموعهای از چالشهای خاص ایجاد میکند. CONSOL نوعی رقص میان دو کشتی است؛ هر دو باید کنار هم مانور دهند و سرعت و مسیر ثابتی را حفظ کنند. بهدلیل ابعاد بزرگ نفتکشها، مانورپذیری به یک چالش تبدیل میشود.»
کاپیتان میشل لایکاک (Michelle Laycock)، فرمانده نفتکش Maersk Peary، نیز گفته است: «ما اصلاً مثل نفتکشهای ناوگان مانور نمیدهیم. آنها با ظرافت روی آب سر میخورند. در یک نفتکش کاملاً بارگیریشده چیز زیادی از این “ظرافت” وجود ندارد. ما سر نمیخوریم؛ آب را میشکافیم.»
هاین میگوید با وجود این افزایش زمان و تلاش، نتیجهاش ارزشش را دارد.
او گفت: «این قابلیتی است که به آن نیاز داریم و میتواند کمبود نفتکشهای ناوگان در وضعیت فعلی را تا حدی جبران کند.»
او میخواهد این مفهوم را یک گام جلوتر ببرد و افزود: «همانطور که اکنون میتوانیم CONSOL را برای سوخت انجام دهیم، دوست دارم به نقطهای برسیم که برای مواد غذایی هم CONSOL انجام دهیم.»
در پایان، گزارش منبع تأکید میکند که CONSOL در عملیات Epic Fury برای کشتیها نقش یک شریان حیاتی را ایفا کرده است، اما کارایی واقعی آن در صورت وقوع جنگی در پهنه عظیم اقیانوس آرام بهمراتب چشمگیرتر خواهد شد؛ جایی که بندرها در فواصل بسیار دورتر قرار دارند و در عین حال خود آنها و نیز انواع کشتیها در گسترهای عظیم از آن صحنه نبرد در معرض تهدید خواهند بود. نگرانی درباره کوچک بودن ناوگان نفتکشهای پشتیبانی از مدتها پیش یکی از نقاط ضعف توان نیروی دریایی آمریکا برای فرافکنی قدرت در یک درگیری همتراز تلقی میشد. از این منظر، سرمایهگذاری بیشتر روی CONSOL و دادن توان سوخترسانی مستقیم به رزمناوهای سطحی، ناوهای هواپیمابر و شناورهای آبیخاکی میتواند بخش مهمی از ریسک را کاهش دهد و برنامهریزی عملیاتی را تقویت کند.
لینک گزارش اصلی: Iranian Attacks Change Way Navy Refuels Its Ships In Middle East