مؤسسه مطالعات جنگ (Institute for the Study of War یا ISW) و پروژه تهدیدات بحرانی (Critical Threats Project یا CTP) در مؤسسه امریکن انترپرایز، بهصورت روزانه برای ارائه تحلیل از جنگ با ایران گزارش منتشر میکنند. این بهروزرسانیها بر حملات آمریکا و اسرائیل به ایران و پاسخ ایران و محور مقاومت به این حملات تمرکز دارند و رویدادهای ۲۴ ساعت گذشته را پوشش میدهند.
توجه: ISW-CTP دیگر بهروزرسانیهای صبحگاهی مربوط به جنگ با ایران را منتشر نخواهد کرد و بهجای آن، صبحها در کانالهای شبکههای اجتماعی خود رشتهپستهایی درباره تازهترین تحولات جنگ و نقشههای مرتبط منتشر میکند.
نکات کلیدی
- نیروی دریایی آمریکا میکوشد از ورود و خروج شناورهای ایرانی و شناورهای مورد تأیید ایران به تنگه هرمز جلوگیری کند، در حالی که ایران عملاً عبور دیگر کشتیها را مسدود کرده است.
- آمریکا و ایران در گفتوگوهای ۱۱ و ۱۲ آوریل در اسلامآباد به توافق نرسیدند و دونالد ترامپ اعلام کرد هیأت ایرانی بر سر برنامه هستهای امتیاز نداده است.
- ایران بهدنبال توافقی فراگیر برای بازتعریف رابطه با آمریکا بود، اما واشینگتن ظاهراً بر آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز و برنامه هستهای ایران تمرکز داشت.
- از زمان آخرین قطع داده ISW-CTP در ۱۱ آوریل، ایران دیگر هیچ مهماتی را بهسوی کشورهای خلیج فارس شلیک نکرده و شدت حملات آن پس از آغاز آتشبس ۸ آوریل رو به کاهش گذاشته است.
خطوط اصلی
نیروی دریایی آمریکا میکوشد از ورود و خروج شناورهای ایرانی و شناورهای مورد تأیید ایران به تنگه هرمز جلوگیری کند، در حالی که ایران مانع عبور همه کشتیهای دیگر میشود. در این مقطع تنها شناورهایی از تنگه عبور میکنند که یا ایرانیاند یا از سوی ایران تأیید شدهاند. این شناورها عملاً به سازوکار اخاذی حفاظتی تهران تن دادهاند و از طرح تفکیک ترافیکی استفاده میکنند که ایران یکجانبه تحمیل کرده و کشتیها را به آبهای سرزمینی خود میکشاند. بهجز شناورهایی که از آبهای ایران عبور میکنند، کشتیهای بسیار اندکی از تنگه میگذرند. در ۱۲ آوریل فقط یک کشتی از تنگه عبور کرد و آن هم با دور زدن لبه جنوبی منطقه خطر اعلامشده از مسیرهای مورد تأیید ایران استفاده نکرد. دونالد ترامپ در ۱۲ آوریل گفت نیروی دریایی آمریکا «هر شناوری» را که برای عبور به ایران پول داده باشد رهگیری خواهد کرد و تلویحاً خبر داد اجرای این محاصره بهزودی آغاز میشود. ایران با تهدید حمله و با استفاده از تعداد محدودی مین دریایی، تقریباً سراسر تنگه هرمز را بهجز آبهای سرزمینی خودش «منطقه خطرناک» اعلام کرده و سپس در همان محدودهای که تحت کنترل دارد، بابت عبور پول میگیرد. نیروی دریایی آمریکا برای پاکسازی مینهای باقیمانده و بازگرداندن آزادی کشتیرانی شناورهایی را مستقر کرده است. بهگفته ترامپ، برخی کشورهای خلیج فارس نیز از عملیات مینروبی حمایت میکنند. دو ناوشکن آمریکایی در ۱۱ آوریل از تنگه عبور کردند تا شرایط را برای پاکسازی مینها فراهم کنند. نیروی دریایی سپاه پاسداران این دو ناوشکن را تهدید کرد، اما به آنها حمله نکرد. سپاه هشدار داده است هر شناور نظامی حاضر در تنگه با «پاسخی قاطع» روبهرو خواهد شد.
ایالات متحده و ایران در گفتوگوهای ۱۱ و ۱۲ آوریل در اسلامآباد پاکستان به توافق نرسیدند. دو مقام ایرانی که ۱۲ آوریل با نیویورک تایمز صحبت کردند گفتند گفتوگوها بر سر ذخایر اورانیوم با غنای بالای ایران، «کنترل» ایران بر تنگه هرمز و درخواست تهران برای آزادسازی ۲۷ میلیارد دلار درآمد بلوکهشده نفتی بینتیجه مانده است. به گفته این منابع، آمریکا خواستار بازگشایی فوری تنگه هرمز برای عبور دریایی بود، اما ایران پاسخ داده تنها پس از توافق نهایی صلح حاضر است عبور بیقیدوشرط از تنگه را بپذیرد. نبود یک سند عمومی و مورد توافق دو طرف که شروط آتشبس را روشن کند، ارزیابی پایبندی به آتشبس را دشوار کرده است؛ با این حال، مقامهای آمریکایی پس از توافق آتشبس دو هفتهای گفته بودند که ایران باید تنگه را بازگشایی کند. همان منابع افزودند هیأت آمریکایی خواهان آن شده بود که ایران تمام ذخایر اورانیوم با غنای بالای خود را «تحویل بدهد یا بفروشد»، اما تهران یک پیشنهاد متقابلِ نامشخص ارائه کرده که واشینگتن نپذیرفته است. همچنین آمریکا درخواست ایران برای دریافت غرامت جنگی از محل درآمدهای بلوکهشده نفتی در کشورهای مختلف را رد کرده است. ترامپ در ۱۲ آوریل تأکید کرد هیأت ایرانی بر سر برنامه هستهای خود امتیازی نداده، اما در عین حال گفت معتقد است ایران به مذاکرات بازخواهد گشت. محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی و رئیس هیأت ایرانی که در یک سال گذشته قدرت قابل توجهی در ساختار سیاسی ایران اندوخته، شکست مذاکرات را متوجه طرف آمریکایی دانست و گفت واشینگتن باید اعتماد ایران را «به دست بیاورد».
دو مسئله اصلی رسیدن به توافق را بهطور استثنایی دشوار کرد. نخست، همانطور که ISW-CTP در ۱۱ آوریل هم اشاره کرده بود، ایران بهدنبال توافقی فراگیر بود که روابط تهران و واشینگتن را بهشکلی بنیادی دگرگون کند، در حالی که آمریکا ظاهراً روی مسائل مشخصی مانند آزادی ناوبری در تنگه هرمز و برنامه هستهای ایران تمرکز داشت. این تفاوت را میتوان در تمرکز ایران بر آزادسازی منابع تحریمی، امید تهران به اینکه آمریکا «حاکمیت» ایران بر تنگه هرمز را بهرسمیت بشناسد، و درخواست آتشبسی فراگیر در سطح منطقه دید. ایران همچنین همچنان حاضر نیست محدودیتهایی برای غنیسازی مواد هستهای خود بپذیرد؛ محدودیتهایی که بهاحتمال زیاد پیششرط آزاد شدن منابع مالی تحریمی خواهد بود. آزادسازی این منابع بدون اعمال محدودیتهای جدی بر توان غنیسازی ایران، تغییری بزرگ در سیاست اعلامی دولت ترامپ محسوب میشود.
دوم، همانطور که ISW-CTP در ۱۰ و ۱۱ آوریل هم نوشته بود، هیأت ایرانی از چند جناح رقیب با اولویتها و اهداف متفاوت تشکیل شده بود و همین امر مذاکرات را پیچیدهتر کرد. بنابر گزارشها، یک جناح متشکل از مقامهای ارشد سپاه پاسداران و به رهبری سرلشکر احمد وحیدی، پیش از سفر به اسلامآباد بر سر اهداف مذاکرات با جناح دومی به رهبری محمدباقر قالیباف و عباس عراقچی درگیر بوده است؛ دو چهرهای که در قیاس با همتایان سپاهی خود عملگراتر توصیف میشوند.
از زمان آخرین قطع داده ISW-CTP در ۱۱ آوریل، ایران هیچ مهماتی را بهسوی کشورهای خلیج فارس شلیک نکرده است. از زمان آغاز آتشبس در ۸ آوریل، تعداد موشکها و پهپادهایی که ایران بهسوی کشورهای خلیج فارس شلیک میکند روندی کاهشی داشته است. ایران در ۱۱ آوریل فقط یک پهپاد بهسوی بحرین شلیک کرد. کشورهای خلیج فارس در ۱۲ آوریل هیچ موشک یا پهپاد ایرانی را نه شناسایی کردند و نه رهگیری.
کارزار هوایی آمریکا و اسرائیل
تصاویر ماهوارهای تازه، آسیب به چندین سایت امنیت داخلی ایران در استان کردستان و یک پایگاه نیروی زمینی سپاه در استان البرز را نشان میدهد. این حملات پیش از آتشبس رخ دادهاند.
- تصاویر ماهوارهای ۱۱ آوریل تأیید میکند که نیروی ترکیبی بین ۷ مارس تا ۹ آوریل یک پایگاه بسیج را در قروه، استان کردستان، هدف قرار داده است.
- یک حساب کاربری اوپنسورس در ۱۱ آوریل تصاویری منتشر کرد که نشان میدهد یک «پاسگاه پلیس» در آدینانِ استان کردستان بین ۶ تا ۱۸ مارس هدف حمله قرار گرفته است.
- تصاویر ماهوارهای منتشرشده در ۱۱ آوریل تأیید میکند که یک پاسگاه پلیس در سوناتِه، استان کردستان، بین ۶ مارس تا ۱۲ آوریل هدف قرار گرفته است.
- یک حساب اوپنسورس در ۱۲ آوریل تصاویری منتشر کرد که نشان میدهد حملات نیروی ترکیبی بین ۷ تا ۱۷ مارس چندین ساختمان را در پایگاه آموزشی لشکر ۱۰ سیدالشهدا نیروی زمینی سپاه در کرج، استان البرز، ویران کرده است.
پاسخ ایران
به بخش خطوط اصلی مراجعه کنید.
کارزار اسرائیل علیه حزبالله و پاسخ حزبالله
حزبالله مدعی شد که بین ساعت ۲ بعدازظهر ۱۱ آوریل تا ساعت ۲ بعدازظهر ۱۲ آوریل، ۱۷ حمله راکتی و پهپادی علیه زیرساختهای ارتش اسرائیل و جوامع غیرنظامی در شمال اسرائیل انجام داده است. حجم حملات حزبالله در ۱۱ آوریل نسبت به نرخ آتش آن در دو روز گذشته بهطور محسوسی کاهش یافت. یک خبرنگار نظامی اسرائیلی نیز گزارش داد حزبالله در ۱۲ آوریل در مجموع حدود ۲۰ راکت بهسوی شمال اسرائیل پرتاب کرده است. به گفته این خبرنگار، این حملات تلفات نداشت و هیچ راکتی به هدف غیرنظامی یا نظامی اصابت نکرد. حزبالله همچنین مدعی شد دو حمله راکتی و دو حمله پهپادی را علیه کریاتشمونا انجام داده؛ شهری که به دلیل موقعیتش در مرز لبنان و اسرائیل یکی از پرتکرارترین اهداف حزبالله در طول جنگ بوده است.
نیروهای حزبالله در ۱۱ و ۱۲ آوریل همچنان در برابر پیشروی اسرائیل در بنت جبیل و شهرکهای اطراف مقاومت کردند. حزبالله مدعی شد چندین حمله راکتی را علیه نیروها و خودروهای اسرائیلی در بنت جبیل و روستاهای پیرامونی از جمله عیناثا و عین ابل انجام داده است. ارتش اسرائیل تا ۹ آوریل بنت جبیل را منزوی کرده بود و بهنظر میرسد در تلاش است محلههای این شهر را تثبیت کند. تیپ ۸۴ پیاده (گیواتی) از لشکر سرزمینی ۹۱ به بیمارستانی در عیناثا یورش برد، یک انبار سلاح موجود در آن را ضبط کرد و حدود ۲۰ رزمنده فعال در منطقه را کشت.
تثبیت بنت جبیل از نظر عملیاتی برای ارتش اسرائیل اهمیت دارد، زیرا این شهر در گرهگاه چند جاده اصلی در جنوبشرقی لبنان قرار گرفته است؛ از جمله جاده تبنین-بنت جبیل که اسرائیل میتواند برای پیشروی به سمت شمال و اتصال با نیروهای خود در محورهای دیگر از آن استفاده کند. مقامهای سیاسی اسرائیل نیز از قصد این کشور برای ایجاد یک «منطقه امنیتی» میان هشت تا ۱۰ کیلومتر در شمال مرز اسرائیل سخن گفتهاند. چنین منطقهای روستاهای خط دوم و سوم نزدیک مرز لبنان و اسرائیل، از جمله بنت جبیل، را در بر میگیرد. ارتش اسرائیل میخواهد نیروهای حزبالله را عقب براند تا توان آنها برای اجرای آتش ضدزره علیه شهرکهای شمال اسرائیل را کاهش دهد و تهدید نفوذ هماهنگ زمینی از مرز را از میان ببرد.
بنت جبیل برای حزبالله اهمیت نمادین هم دارد. حسن نصرالله، دبیرکل پیشین حزبالله، پس از عقبنشینی اسرائیل از لبنان در سال ۲۰۰۰ در بنت جبیل اعلام پیروزی کرده بود. حزبالله در درگیریهای قبلی، از جمله جنگ ۲۰۰۶ و جنگ پس از ۷ اکتبر، نیز در بنت جبیل با ارتش اسرائیل جنگیده بود.
ارتش اسرائیل در ۱۲ آوریل به عملیات خود در جنوبغربی لبنان ادامه داد. حزبالله مدعی شد با راکت، نیروهای اسرائیلی را در البیاضه در جنوبغربی لبنان هدف قرار داده است. رسانههای لبنانی نیز از گلولهباران توپخانهای اسرائیل در حوالی منصوری در ۱۲ آوریل خبر دادند. ارتش اسرائیل در ۷ آوریل یا پیش از آن وارد منصوری شده بود؛ منطقهای که در شمال البیاضه و حدود ۱۱ کیلومتری شمال مرز لبنان و اسرائیل قرار دارد.
ارتش اسرائیل در ۱۲ آوریل به عملیات خود در نزدیکی خیام و طیبه در جنوبشرقی لبنان نیز ادامه داد. حزبالله مدعی شد یک پهپاد اولشخص (FPV) را علیه یک تانک اسرائیلی در عدیسه به کار گرفته است. تیپ ۱ پیاده گلانی از لشکر ۳۶ زرهی نیز در ۱۳ آوریل یک رزمنده حزبالله را در یک درگیری کشت. تیپ گلانی از ۲۴ مارس در طیبه در جنوبشرقی لبنان فعال بوده است.
ارتش اسرائیل همچنان به عملیات هوایی علیه زیرساختها و نیروهای حزبالله در سراسر جنوب لبنان ادامه داده است. رسانههای مستقل لبنانی گزارش دادند اسرائیل از زمان آخرین قطع داده ISW-CTP در ۱۱ آوریل دستکم ۳۵ حمله هوایی در جنوب لبنان انجام داده است. ارتش اسرائیل نیز اعلام کرد در ۱۱ آوریل یک پرتابگر راکتی حزبالله را که آماده شلیک به شمال اسرائیل بود در جویّا در منطقه صور نابود کرده است.
سایر پاسخهای محور مقاومت
وزارت خارجه عربستان سعودی در ۱۲ آوریل سفیر عراق در ریاض را در واکنش به حملات پهپادی شبهنظامیان عراقی مورد حمایت ایران علیه عربستان و دیگر کشورهای خلیج فارس احضار کرد. گروههای پوششی شبهنظامیان عراقی مورد حمایت ایران از آغاز جنگ تاکنون چندین حمله پهپادی علیه پایگاههای آمریکایی در عربستان سعودی، بحرین و کویت را بر عهده گرفتهاند.