مؤسسه مطالعات جنگ (Institute for the Study of War یا ISW) و پروژه تهدیدات بحرانی (Critical Threats Project یا CTP) در مؤسسه امریکن انترپرایز، بهصورت روزانه برای ارائه تحلیل از جنگ با ایران گزارش منتشر میکنند. این بهروزرسانیها بر حملات آمریکا و اسرائیل به ایران و پاسخ ایران و محور مقاومت به این حملات تمرکز دارند و رویدادهای ۲۴ ساعت گذشته را پوشش میدهند.
توجه: ISW-CTP دیگر بهروزرسانیهای صبحگاهی مربوط به جنگ با ایران را منتشر نخواهد کرد. در عوض، این نهاد صبحها در شبکههای اجتماعی خود رشتهپستهایی منتشر میکند که آخرین تحولات جنگ و نقشههای مرتبط را پوشش میدهند.
نکات کلیدی
- مقامهای ارشد در تهران نشان دادهاند که میخواهند از تنگه هرمز و جریان انرژی پیرامون آن بهعنوان اهرمی استفاده کنند که ایران پس از جنگ نیز برای گرفتن امتیاز و دستیابی به اهداف راهبردی خود به کار ببرد. آنها همچنین نشان دادهاند که تا وقتی ایالات متحده و اسرائیل همه حملات به ایران را متوقف نکنند، با آتشبس یا پایاندادن به اخلال در کشتیرانی بینالمللی در تنگه هرمز موافقت نخواهند کرد.
- ایران همزمان با بحثها در تهران درباره اهرم ایران بر تنگه، به حمله به کشتیرانی ادامه داده است. ایران نفتکش AQUA 1 با پرچم پاناما را که در اجاره شرکت انرژی دولتی قطر بود، در ۱۷ مایل دریایی شمالغرب رأس لفان قطر هدف قرار داد.
- این مواضع نشان میدهد ایران میتواند پس از پایان جنگ نیز از توان اثباتشده خود برای اخلال در کشتیرانی در تنگه استفاده کند تا آمریکا و شرکایش را بازدارد یا آنها را وادار کند از اقداماتی که برای ایران هزینهزا است، پرهیز کنند.
- ارتش اسرائیل در ۱ آوریل اعلام کرد حدود ۱۵ سایت تولید تسلیحات، از جمله یک مجموعه وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح (MODAFL) برای تولید موشکهای پیشرفته را هدف قرار داده است.
- ارتش اسرائیل یک شرکت پژوهش و توسعه دارویی را هدف قرار داد که به حکومت ایران موادی مانند فنتانیل میرساند؛ موادی که میتوانند برای سلاحهای شیمیایی به کار روند.
- ارتش اسرائیل رئیس مهندسی سپاه قدس در شاخه لبنان را کشت؛ فردی که مسئول پیشبرد پروژههای زیرزمینی در لبنان و سوریه برای حزبالله و حکومت اسد بود و دهها تأسیسات زیرزمینی ذخیره تسلیحات پیشرفته را مدیریت میکرد.
- ایران پنج موج شلیک موشکی، از جمله یک موج ۱۰ موشکی، اجرا کرد که از بزرگترین موجهای موشکی علیه اسرائیل از آغاز جنگ بود. هنوز روشن نیست این فقط یک رخداد مقطعی بوده یا به بخشی از یک روند تبدیل خواهد شد.
- ایران در ۱ آوریل ۱۹ پهپاد و ۴ موشک بالستیک بهسوی بحرین شلیک کرد. یک یا چند مورد از آنها یک شرکت در بحرین را هدف گرفت. این حمله پس از آن صورت گرفت که سپاه در ۳۱ مارس تهدید کرده بود شرکتهای مرتبط با آمریکا در حوزه اطلاعات، ارتباطات، هوش مصنوعی و فناوری پیشرفته را هدف خواهد گرفت.
- حزبالله ادعا کرد بین ساعت ۲ بعدازظهر ۳۱ مارس تا ساعت ۲ بعدازظهر ۱ آوریل، ۷۱ حمله علیه شهرکهای شمال اسرائیل و مواضع و نیروهای اسرائیلی در شمال اسرائیل و جنوب لبنان انجام داده است.
- حوثیها در ۱ آوریل شمار نامشخصی موشک بالستیک بهسوی جنوب اسرائیل شلیک کردند. این چهارمین بار از زمان ورود آنها به جنگ در ۲۸ مارس بود که اسرائیل را هدف قرار میدادند. حوثیها گفتند این حمله را با حزبالله و ایران هماهنگ کردهاند.
سرفصلها
مقامهای ارشد در تهران نشان دادهاند که میخواهند از تنگه هرمز و جریان انرژی پیرامون آن بهعنوان اهرمی استفاده کنند که ایران پس از جنگ نیز برای گرفتن امتیاز و تحقق اهداف راهبردی خود به کار ببرد. چندین مقام و نهاد ایرانی، از جمله محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس و یکی از چهرههای کلیدی نظام، چند رسانه نزدیک به سپاه، و یک تحلیلگر نزدیک به نهادهای امنیتی ایران، همگی بر ارزش تنگه بهعنوان ابزار فشار و توان ایران برای استفاده از نفوذش بر کشتیرانی عبوری از آن جهت «تضمین» بقای رژیم در زمان حال و آینده تأکید کردهاند. برخی از این افراد تصمیمگیر مستقیم نیستند، اما اظهاراتشان بازتابدهنده بحث گستردهتری در تهران درباره نحوه تحقق اهداف کوتاهمدت و بلندمدت نظامی و راهبردی است.
این مواضع نشان میدهد ایران میتواند پس از پایان جنگ نیز از توان آزمودهشده خود در اخلال در کشتیرانی تنگه برای بازدارندگی یا اجبار آمریکا و شرکایش استفاده کند. ایران برای حفظ این اهرم لزوماً نیازی ندارد حملات را بهطور نامحدود ادامه دهد. تهران اکنون ثابت کرده که توان اخلال در اقتصاد جهانی از طریق بستن تنگه را دارد و میتواند در آینده، به هر دلیل و در هر زمان، تهدید به اختلال دوباره در کشتیرانی کند. اگر ایران جمعبندی کند که این روش ابزار مؤثری برای واداشتن آمریکا و شرکایش است، انگیزه بیشتری برای بهرهبرداری از کنترل خود بر محیط پیرامون تنگه خواهد داشت.
ایران در میانه همین بحثها در تهران، به حملات علیه کشتیرانی ادامه داده است. ایران نفتکش AQUA 1 با پرچم پاناما را که در اجاره یک شرکت انرژی دولتی قطری بود، در ۱۷ مایل دریایی شمالغرب رأس لفان قطر هدف گرفت. بدنه نفتکش آسیب دید. این دومین حمله ایران به یک شناور غیرنظامی در دو روز پیاپی بود. چنین حملاتی یکی از شیوههایی است که ایران برای مختل کردن کشتیرانی پیرامون تنگه به کار میگیرد.
بهنظر میرسد امارات متحده عربی و برخی دیگر از کشورهای خلیج فارس از اقداماتی تهاجمیتر برای بازگشایی تنگه هرمز حمایت میکنند. رهبران امارات تقریباً بهطور قطع تلاش ایران برای کنترل تنگه، همراه با ادامه حملات موشکی و پهپادی ایران علیه امارات، را تهدیدی مستقیم علیه امنیت خود میدانند. انتظار میرود شورای امنیت سازمان ملل در ۲ آوریل درباره قطعنامهای رأیگیری کند که استفاده از «تمام ابزارهای لازم» برای حفاظت از کشتیرانی در تنگه و اطراف آن را مجاز میسازد. گزارشها همچنین حاکی است امارات ممکن است آماده اعزام داراییهایی برای تأمین امنیت کشتیرانی بینالمللی در تنگه باشد. برای امارات، تنگه هرمز برای صادرات نفت، تجارت گاز طبیعی مایع و واردات غذا حیاتی است و بازگشت به وضعیتی که همزمان با تهدیدهای دائمی موشکی و هستهای ایران تعریف شود، قابل قبول نیست.
مقامهای ایرانی همچنین نشان دادهاند که تا زمانی که آمریکا و اسرائیل همه حملات علیه ایران را متوقف نکنند، با آتشبس یا توقف اخلال در کشتیرانی بینالمللی در تنگه هرمز موافقت نخواهند کرد. این موضع با موضع اعلامشده ایالات متحده درباره آتشبس سازگار نیست. دونالد ترامپ در ۱ آوریل گفت «رئیسجمهور جدید رژیم» ایران درخواست آتشبس داده و تأکید کرد آمریکا تنها زمانی آن را بررسی میکند که تنگه هرمز «باز، آزاد و امن» باشد. اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، این ادعا را «دروغ و بیاساس» خواند. مقامهای ایرانی بارها گفتهاند خواهان پایان دائمی جنگ هستند؛ پایانی که تضمین کند آمریکا و اسرائیل در آینده نیز دیگر به ایران حمله نخواهند کرد. از نگاه تهران، فاصله میان حملات اسرائیل در ژوئن ۲۰۲۵ و درگیری کنونی فقط یک «وقفه» در یک جنگ واحد بوده است.
کارزار هوایی آمریکا و اسرائیل
نیروی مشترک به حمله به پایگاههای نظامی و سایتهای پرتاب موشک در سراسر ایران ادامه داد. رسانههای ضدحکومتی در ۳۱ مارس گزارش دادند که این نیروها ستاد تیپ ۵۵ هوابرد نیروی زمینی ارتش در شیراز را هدف قرار دادهاند. تصاویر ماهوارهای تجاری از ۱۷ مارس نیز تأیید میکند که پادگان گروه موشکی ۸۴۰ ارتش در آران و بیدگل استان اصفهان هدف قرار گرفته بود. همچنین حسابهای متنباز در X گزارش دادند در ۱ آوریل یک پایگاه موشکی و انبار مهمات در نزدیکی کوههای بهارستان در استان اصفهان هدف قرار گرفت. ارتش اسرائیل نیز ویدیوهایی از حمله به پدافندهای هوایی در تهران منتشر کرد که یکی از حملات، ساختمان قدیمی بورس تهران را هدف گرفته بود.
نیروی مشترک به حمله به سایتهای صنایع دفاعی ایران ادامه داد. ارتش اسرائیل اعلام کرد حدود ۱۵ سایت تولید تسلیحات، از جمله یک مجموعه وابسته به وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح را هدف قرار داده است. این مجموعه دارای زیرساختهای توسعه موشکهای بالستیک پیشرفته بود. یک حساب متنباز نیز خبر داد ساختمانی وابسته به صنایع دفاعی سپاه در تهران هدف قرار گرفته است. علاوه بر این، سه کارخانه مهم فولاد ایران در سفیددشتِ بروجن، شرکت فولاد خوزستان در اهواز و فولاد مبارکه در اصفهان هدف قرار گرفتند. هدف قرار دادن کارخانههای فولاد، هم به توان نظامی ایران برای ساخت موشک بالستیک آسیب میزند و هم یکی از مهمترین صادرات اقتصادی کشور را تضعیف میکند.
ارتش اسرائیل در ۳۱ مارس تأسیسات تحقیق و توسعه «توفیق دارو» در استان تهران را هدف قرار داد. اسرائیل مدعی است این مجموعه مواد شیمیایی لازم را برای حکومت ایران تأمین میکرد و تأمینکننده اصلی ترکیبات مبتنی بر فنتانیل برای سازمان پژوهش و نوآوری دفاعی (SPND) بود. SPND نهادی پژوهشی زیرمجموعه MODAFL است که مسئول تحقیقات نظامی پیشرفته محسوب میشود. آمریکا این نهاد را در سال ۲۰۱۴ تحریم کرد. گزارش همچنین یادآور میشود ایران طی سالهای گذشته روی عوامل دارویی، بهویژه فنتانیل و مدیتومیدین، و امکان سنتز، آئروسلسازی و بهکارگیری آنها با نارنجک، مهمات ضدشورش و احتمالاً پهپاد تحقیق کرده است.
نیروی مشترک به حملات سرقلمزن علیه مقامهای ارشد ایرانی ادامه داده است. ارتش اسرائیل در ۱ آوریل تأیید کرد که مهدی وفایی، رئیس مهندسی شاخه لبنان در نیروی قدس سپاه، را در محلات استان مرکزی کشته است. وفایی مسئول پیشبرد پروژههای زیرزمینی در لبنان و سوریه برای حزبالله و رژیم اسد بود و دهها تأسیسات زیرزمینی مورد استفاده برای نگهداری تسلیحات پیشرفته در لبنان را مدیریت میکرد. سپاه نیز جداگانه در ۳۱ مارس اعلام کرد که حمله هوایی اسرائیل یک مشاور رئیس ستاد کل نیروهای مسلح را در استان تهران کشته است. گزارش افزوده که محمد صادقی، افسر مهندسی وابسته به فرماندهی موشکی الغدیر در نیروی هوافضای سپاه، نیز احتمالاً کشته شده است.
پاسخ ایران
ایران از زمان آخرین نقطه قطع داده CTP-ISW در ساعت ۲ بعدازظهر ۳۱ مارس، پنج موج موشکی بهسوی اسرائیل شلیک کرده است. ارتش اسرائیل اعلام کرد در چهارمین موج، ۱۰ موشک شلیک شد که بیشترشان رهگیری شدند یا اجازه داده شد در مناطق باز فرود بیایند. این موج به گفته یک خبرنگار جنگی اسرائیلی، از بزرگترین موجهای موشکی علیه اسرائیل از ابتدای جنگ بود. هنوز معلوم نیست این فقط یک استثنا بوده یا بخشی از یک روند جدید است. موج پنجم فقط شامل «تعداد اندکی» موشک بود و سه موج دیگر هر کدام فقط یک موشک داشتند. ارتش اسرائیل همچنین گفت در ۱ آوریل مهمات خوشهای در سه نقطه در مرکز اسرائیل، از جمله بنیبراک، فرود آمد و دستکم ۱۰ غیرنظامی زخمی شدند.
ایران به حملات پهپادی و موشکی علیه کشورهای خلیج فارس ادامه میدهد. نیروهای دفاعی بحرین اعلام کردند در ۱ آوریل ۱۹ پهپاد و ۴ موشک بالستیک را رهگیری کردهاند. وزارت کشور بحرین گفت یکی از این حملات به ساختمان یک شرکت برخورد کرده، اما تلفات نداشته است. گزارشهای تأییدنشده در شبکههای اجتماعی حدس زدند ساختمان هدف، مقر شرکت مخابرات بحرین (Batelco) در حماله بوده، اما مقامهای بحرینی فقط از اصابت به یک «ساختمان شرکتی نامشخص» سخن گفتند. این رخداد در ادامه تهدید ۳۱ مارس سپاه صورت گرفت که گفته بود شرکتهای وابسته به آمریکا در حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات و هوش مصنوعی را هدف خواهد گرفت.
وزارت دفاع امارات گزارش داد در ۱ آوریل ۳۵ پهپاد و ۵ موشک بالستیک را رهگیری کرده است. نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا نیز اعلام کرد ۱۰ پهپاد ایرانی را در نقاطی نامشخص از خاورمیانه رهگیری کرده و هواگردهای بریتانیایی در قبرس، اردن، بحرین و امارات مأموریتهای دفاعی داشتهاند.
نیروهای مسلح کویت نیز از شناسایی ۳ موشک کروز ایرانی و ۱۵ پهپاد در حریم هوایی این کشور خبر دادند. رسانههای کویتی همچنین گزارش دادند یک پهپاد ایرانی در ۳۱ مارس به مخازن سوخت فرودگاه بینالمللی کویت اصابت کرده و خسارت قابلتوجهی برجای گذاشته، اما تلفات نداشته است. وزارت دفاع عربستان نیز جداگانه از انهدام ۳ پهپاد در ۱ آوریل خبر داد.
وزارت دفاع قطر هم تأیید کرد ایران سه موشک کروز بهسوی قطر شلیک کرده است. دو موشک رهگیری شدند و یک موشک به نفتکشی برخورد کرد که از سوی شرکت دولتی قطرانرژی مورد استفاده قرار میگرفت.
کارزار اسرائیل علیه حزبالله و پاسخ حزبالله
حزبالله ادعا کرد بین ساعت ۲ بعدازظهر ۳۱ مارس تا ساعت ۲ بعدازظهر ۱ آوریل، ۷۱ حمله علیه شهرکهای شمال اسرائیل و مواضع و نیروهای اسرائیلی در شمال اسرائیل و جنوب لبنان انجام داده است. ارتش اسرائیل در ۱ آوریل تأیید کرد که حزبالله شبانه بین ۳۱ مارس و ۱ آوریل، یک پهپاد نیروی هوایی اسرائیل را با موشک زمینبههوا بر فراز جنوب لبنان ساقط کرده است.
حزبالله ممکن است در ۱ آوریل دو حمله پهپادی دید اول شخص (FPV) علیه مواضع ارتش اسرائیل در جنوب لبنان انجام داده باشد. حزبالله برای هیچیک از این دو حمله ویدیو منتشر نکرده، اما واژهای که برای توصیف این حملات به کار برده همان اصطلاحی است که قبلاً برای حملات FPV استفاده میکرد. این گروه در ۳۱ مارس نیز چهار حمله FPV علیه خودروهای زرهی ارتش اسرائیل انجام داده و تصاویرش را منتشر کرده بود.
ارتش اسرائیل به حمله به سایتها و نفرات حزبالله در سراسر لبنان ادامه داده است. ارتش اسرائیل اعلام کرد یوسف اسماعیل هاشم، فرمانده جبهه جنوبی حزبالله، را در حملهای به بیروت کشته است. اسرائیل میگوید هاشم پس از کشتهشدن علی کرکی در سپتامبر ۲۰۲۴ جای او را گرفته بود و مسئول هدایت نبرد زمینی حزبالله با ارتش اسرائیل در جنوب لبنان و حملات راکتی به اسرائیل بود. همچنین در حملات ۳۱ مارس در جنوب لبنان، سه عضو وابسته به جنبش امل نیز کشته شدهاند.
ارتش اسرائیل همچنین به هدف قرار دادن نهادهای مالی وابسته به حزبالله ادامه داده است. این ارتش در ۱ آوریل صرافیهای «Boa Chance» و «Trade Point International» در بیروت را زد و مدعی شد این مراکز پول شویی میکردند و منابع مالی را به حزبالله منتقل میکردند. گزارش تأکید میکند این شبکه مالی و خدماتی برای حفظ حمایت پایگاه شیعی حزبالله اهمیت اساسی دارد.
ارتش اسرائیل در ۱ آوریل به عملیات زمینی در جنوب لبنان نیز ادامه داد. تیپ ۸ زرهی ذخیره ارتش اسرائیل، وابسته به لشکر ۹۱، عملیات زمینی را برای نابودی زیرساختهای حزبالله، از جمله پستهای دیدهبانی و انبارهای تسلیحات، آغاز کرد.
پاسخ دیگر اجزای محور مقاومت
حوثیها در ۱ آوریل موشکهای بالستیک بهسوی جنوب اسرائیل شلیک کردند. ارتش اسرائیل این موشکها را شناسایی کرد و پدافند هوایی اسرائیل همه آنها را رهگیری کرد. حوثیها ادعا کردند این حمله با ایران و حزبالله هماهنگ شده بود. این چهارمین حمله حوثیها به اسرائیل از زمان ورودشان به جنگ در ۲۸ مارس بود.
نیروی مشترک آمریکا و اسرائیل برای جلوگیری از حملات شبهنظامیان عراقیِ تحت حمایت ایران به منافع آمریکا و اسرائیل، به حمله به اهداف این گروهها ادامه داد. این نیروها در ۱ آوریل دو حمله هوایی علیه مقر تیپ ۵۳ حشد شعبی در تلعفر استان نینوا انجام دادند. حمله نخست تلفاتی نداشت، اما حمله دوم حدود یک ساعت بعد، فرمانده هنگ کماندویی این تیپ، سه عضو دیگر حشد و شماری زخمی بر جای گذاشت. سازمان بدر مرگ فرمانده تیپ ۵۳ را تأیید و برای او عزاداری کرد.
شبهنظامیان عراقیِ تحت حمایت ایران در ۳۱ مارس و ۱ آوریل به هدف قراردادن فرودگاه بینالمللی بغداد ادامه دادند. پدافند هوایی عراق در این فرودگاه یک پهپاد را در ۳۱ مارس رهگیری کرد. پهپاد دیگری بعدتر همان روز به مرکز پشتیبانی دیپلماتیک در فرودگاه بغداد برخورد کرد و تلفات نداشت. پهپاد دیگری نیز در ۱ آوریل در نزدیکی مقر پشتیبانی لجستیکی فرودگاه سقوط کرد. از آغاز جنگ، این فرودگاه و تأسیسات همجوار آن بهطور مستمر هدف این گروهها بوده است.
این شبهنظامیان احتمالاً در ۳۱ مارس و ۱ آوریل نیروهای آمریکایی در سوریه را نیز هدف قرار دادند. چند منبع گزارش دادند پدافندهای هوایی آمریکا در پایگاه قصرک در استان حسکه دستکم ۵ پهپاد پرتابشده از عراق را رهگیری کردهاند. یک منبع سوری نیز خبر داد در ۱ آوریل پهپادهای بیشتری بهسوی این پایگاه پرتاب شده، هرچند مشخص نیست همه آنها رهگیری شدهاند یا نه.
شبهنظامیان عراقیِ تحت حمایت ایران احتمالاً در ۱ آوریل زیرساخت انرژیِ متعلق به بریتانیا در شمال عراق را هدف گرفتند. سه پهپاد به انبار ذخیره متعلق به شرکت Castrol Oil در نزدیکی اربیل اصابت کرد و پدافند عراق پهپاد چهارم را رهگیری کرد. این حمله آتشسوزی شدیدی ایجاد کرد، اما تلفاتی نداشت. همزمان، ائتلاف موسوم به «مقاومت اسلامی عراق» و گروه پوششی احتمالی «سرایا اولیاء الدم» نیز مدعی حملات بیشتری علیه اهداف آمریکایی در عراق و منطقه شدند.
امنیت داخلی ایران
بهنظر میرسد سپاه پاسداران با بهحاشیهراندن دولت مسعود پزشکیان و محدودکردن دسترسیها به مجتبی خامنهای، کنترل خود بر نظام سیاسی ایران را بیش از پیش تثبیت کرده است. رسانههای ضدحکومتی در ۳۱ مارس گزارش دادند اصطکاک روبهرشد میان پزشکیان و سپاه، رئیسجمهور ایران را به «بنبست کامل سیاسی» کشانده است. در این گزارشها آمده که سپاه تصمیمهای پزشکیان را مسدود کرده و احمد وحیدی، فرمانده سپاه، بر او فشار آورده و حتی مانع انتخاب وزیر جدید اطلاعات شده است.
همین منابع همچنین گفتند یک «شورای نظامی» مرکب از افسران ارشد سپاه کنترل هسته تصمیمگیری نظام را در دست گرفته و پیرامون مجتبی خامنهای حلقه امنیتی ایجاد کرده است. این شورا ظاهراً مانع رسیدن گزارشهای دولتی به او شده و درخواستهای مکرر پزشکیان برای دیدار با مجتبی را نادیده گرفته است.
گزارش دیگری از رسانههای ضدحکومتی از شکلگیری «بحرانی بیسابقه» در حلقه نزدیکان مجتبی خبر میدهد؛ بحرانی که در آن برخی نزدیکان او خواهان کنارزدن علیاصغر حجازی، معاون پیشین دفتر رهبری در امور سیاسی و امنیتی، شدهاند. دلیل این تلاش، مخالفت حجازی با جانشینی مجتبی و هشدار او درباره ناسازگاری جانشینی موروثی با «جمهوری اسلامی» عنوان شده است.
این گزارشها با ارزیابیهای قبلی مبنی بر گسترش نفوذ سپاه پس از انتخاب مجتبی خامنهای به رهبری همخوانی دارد. منابع ارشد ایرانی در ۱۰ مارس به رویترز گفته بودند سپاه با زور انتصاب مجتبی را پیش برده تا تداوم سیاستهای تندروانه تضمین شود. حلقه نزدیک به مجتبی نیز بهگفته این گزارشها تحت سلطه فرماندهان قدیمی سپاه چون احمد وحیدی، محمدباقر قالیباف و محمدعلی جعفری است.
رژیم ایران همزمان به عملیات سراسری ضدجاسوسی و امنیت داخلی ادامه داده است. حکومت بین ۳۰ مارس تا ۱ آوریل در چند استان دست به بازداشتهای گسترده زد و شبکههای ادعایی جاسوسی و ستیزهجو را برهم زد. مقامهای ایرانی گفتهاند فقط در ماه مارس بیش از ۱۰۰۰ نفر بازداشت شدهاند. دفتر حقوق بشر سازمان ملل نیز در ۱ آوریل گزارش داد از آغاز جنگ تاکنون حدود ۲۳۴۵ نفر در ایران به اتهامهایی چون تروریسم، مخالفت سیاسی، جاسوسی ادعایی و «همکاری با دشمن» بازداشت شدهاند. گزارش میافزاید نیروهای امنیتی در دستکم ۷۰ محل غیرنظامی، از مدارس و بیمارستانها تا مساجد، حضور یافتهاند و حکومت همچنین با تهدید به اعدام و مصادره اموال، بازدارندگی حقوقی را تشدید کرده است.
یادداشتهای پایانی
پانوشتهای کامل این گزارش شامل ۱۱۵ ارجاع منبع در نسخه اصلی ISW منتشر شدهاند. برای حفظ پیوندهای مستقیم و ارجاعهای کامل، نسخه اصلی مقاله را از طریق لینک منبع در پایین صفحه ببینید.