استارتاپ‌های اروپایی با چالش جنگ پهپادهای شاهد روبه‌رو شده‌اند

استفاده اخیر ایرباس از یکی از سامانه‌های هواگرد بی‌سرنشین Do-DT25 خود برای شلیک یک موشک رهگیر ساخت Frankenburg Technologies فقط یک آزمایش دیگر از سوی یک پیمانکار بزرگ دفاعی اروپایی برای ورود به بازار پررونق ضدپهپاد نبود. این آزمایش نشان داد که بازیگران تازه چگونه در حال پیدا کردن فرصت خود برای ارائه راه‌حل‌های کم‌هزینه‌تر علیه تهدیدهای فراگیری هستند که ایران و روسیه با اثرگذاری ویرانگر از آن‌ها استفاده کرده‌اند.

این آزمایش‌ها با نمونه نمایشی Bird of Prey ایرباس در یک منطقه آموزشی نظامی در شمال آلمان انجام شد. این پهپاد ایرباس که ۳.۱ متر طول، ۲.۵ متر دهانه بال و ۱۶۰ کیلوگرم حداکثر وزن برخاست دارد، آنچه شرکت «هدفی با اندازه متوسط» می‌نامد را کشف کرد و سپس با موشک رهگیر فرانکنبورگ به آن درگیر شد. پهپاد چهار رهگیر حمل می‌کرد که وزن هر یک کمتر از ۲ کیلوگرم بود و یک کلاهک ترکش‌زای انفجاری ۰.۵ کیلوگرمی داشت.

استارتاپ استونیایی فرانکنبورگ، موشک هوا‌به‌هوای Mk. 1 را به‌عنوان راهی ارزان‌تر برای درگیری با پهپادهای یک‌بارمصرف تهاجمی طراحی کرده است؛ جایگزینی برای استفاده از رهگیرهای گران‌قیمت.

«پلتفرم‌هایی مانند شاهد، سلاح ایده‌آلِ جنگ فرسایشی هستند.» Kusti Salm، مدیرعامل فرانکنبورگ، اوایل فوریه در نمایشگاه World Defense Show در عربستان سعودی به Aviation Week گفت: «تنها دلیل این‌که روس‌ها آن‌ها را می‌سازند این است که می‌دانند ما ابزار لازم برای ساقط‌کردن‌شان را نداریم.»

چند روز بعد، ایران در واکنش به حملات آمریکا و اسرائیل که از ۲۸ فوریه آغاز شده بود، همین سامانه‌ها را علیه عربستان سعودی و دیگر کشورهای همسایه در خلیج فارس به‌کار گرفت. پاسخ اصلی ایران تا اینجا بر حملات موشک‌های بالستیک و سامانه‌های هواگرد بی‌سرنشین (UAS) استوار بوده است. از زمان آغاز درگیری، ایران فقط علیه همسایگان عرب خود بیش از ۴٬۰۰۰ پهپاد شلیک کرده؛ حملاتی که پدافندهای محلی را زیر فشار گذاشته و موجودی رهگیرها را کاهش داده است.

در شرایطی که برنامه‌ریزان نظامی در سراسر جهان نگران‌اند این پهپادها ذخایر رهگیرهای پرهزینه‌شان را تهی کنند، شرکت‌های تازه‌واردی که وعده می‌دهند راهی کم‌هزینه‌تر برای سرنگون‌کردن آن‌ها ارائه کنند، وارد میدان شده‌اند. پیام اصلی آن‌ها روشن است: استقرار انبوه و ارزانِ ابزارهای مقابله.

شرکت استرالیایی DroneShield می‌گوید برای دنبال‌کردن فرصت‌های بازار روبه‌رشد مقابله با UAS، در پی همکاری با سازنده رهگیر لتونیایی Origin Robotics و استفاده از رهگیر Blaze این شرکت است. DroneShield در اطلاعیه ۳۱ مارس تصریح کرد که این همکاری به‌طور خاص روی تهدیدهای هم‌رده شاهد متمرکز است.

استارتاپ آلمانی Quantum Systems نیز در ۱ آوریل اعلام کرد تحویل رهگیرهای Linza را به نیروهای خط مقدم اوکراین آغاز کرده است. این پهپادها در قالب یک سرمایه‌گذاری مشترک با توسعه‌دهنده اوکراینی Frontline Robotics ساخته می‌شوند. تولید این رهگیرها در آلمان با این هدف انجام می‌شود که ظرفیت تولید بالا برود و هم‌زمان از خطر حملات روسیه در امان بماند.

کوانتوم سیستمز جداگانه در ۲۳ مارس گفت برای ۱۵٬۰۰۰ پهپاد رهگیر مورد نیاز گارد ملی اوکراین منابع مالی جذب کرده است. این قرارداد که با تامین مالی دولت آلمان انجام می‌شود، شامل تولید پهپادهای رهگیر Strila ساخت شرکت اوکراینی WIY Drones است. Strila که در زبان اوکراینی به معنای «پیکان» است، بردی برابر با ۲۸ کیلومتر، بیشینه سرعت ۳۵۰ کیلومتر بر ساعت و سقف پروازی تا ۵٬۰۰۰ متر دارد.

بریتانیا نیز در همین ماه اعلام کرد «تعداد قابل‌توجهی» رهگیر کم‌هزینه Skyhammer را از استارتاپ Cambridge Aerospace برای نیازهای خود و نیز برخی متحدان نام‌برده‌نشده در خاورمیانه خریداری خواهد کرد. این سامانه بردی برابر با ۳۰ کیلومتر و سرعتی در حدود ۳۸۰ نات دارد.

فرانکنبورگ می‌گوید در پی توسعه بیشتر رهگیر Mk. 1 است که آن را با ایرباس آزمایش کرده و هم‌زمان پیوندهای صنعتی خود را نیز گسترش می‌دهد. این شرکت در فوریه گفته بود برای توسعه فناوری کلاهک با BAE Systems همکاری خواهد کرد و همچنین با شرکت کره‌جنوبی Hanwha یک تفاهم‌نامه امضا کرده تا این موشک به‌عنوان سلاح اصلی ضدپهپاد برای یک خودروی فرماندهی جدید ادغام شود. از سوی دیگر، Babcock International در حال پیشنهاد یک پرتابگر دریایی برای دفاع نقطه‌ای کشتی‌ها است.

فرانکنبورگ همچنین گفته است در ماه مارس با گروه تسلیحاتی لهستان (PGZ) بر سر احتمال تولید سلاح‌هایش در آن کشور به توافق رسیده؛ تاسیساتی که توان ساخت سالانه ۱۰٬۰۰۰ موشک را خواهند داشت. سالم می‌گوید انتظار دارد تهدیدها در آینده در ارتفاع بالاتر و با سرعت بیشتر پرواز کنند و همین موضوع نیازمند ارتقای رهگیرها است. این شرکت اکنون امیدوار است در قالب همکاری با PGZ زمینه رهگیر Mk. II با برد ۵ تا ۸ کیلومتر را فراهم کند.

سالم افزود این فقط یکی از محورهای توسعه فرانکنبورگ است و شرکت به‌دنبال ورود به بازارهای تازه‌ای مانند سرکوب پدافند هوایی دشمن نیز هست.

با این حال، هرچند راه‌های ارزان برای ساقط‌کردن پهپادها مسیر روشنی برای ورود استارتاپ‌های دفاعی به بازار باز کرده، تامین‌کنندگان باسابقه‌تر نیز در حال تصاحب بخشی از این بخش نوظهور هستند.

برای نمونه، دولت سوئد قراردادهایی را به BAE Systems و Saab اعطا کرده تا جنگ‌افزارها و حسگرهای لازم برای یک خانواده از دفاع‌های ضد UAS را تامین کنند. نهاد تدارکات دفاعی استکهلم (FMV) یک قرارداد ۲.۶ میلیارد کرونی معادل حدود ۲۸۰ میلیون دلار به ساب و یک قرارداد ۱.۷ میلیارد کرونی به BAE Systems برای مفهوم ضدپهپادی Gute II نیروهای مسلح سوئد واگذار کرده است.

قرار است ساب نقش یکپارچه‌ساز اصلی سامانه را بر عهده بگیرد و رادارهای Giraffe 1X را برای کشف تهدید، حسگرهای الکترواپتیکی/فروسرخ برای ردگیری، و ایستگاه جنگ‌افزار کنترل از راه دور خودرویی Trackfire را که با توپ ۳۰ میلی‌متری درگیر می‌شود، تحویل دهد. BAE Systems نیز سامانه توپ ۴۰ میلی‌متری کامیون‌پایه Tridon Mk. 2 را با سامانه کنترل آتش و حسگر کشف هدف عرضه خواهد کرد.

FMV پیش‌تر از طرف دانمارک و سوئد، Tridon Mk. 2 را از BAE خریداری کرده تا به اوکراین اهدا شود.

سامانه Gute II برای حفاظت از زیرساخت‌های نظامی و غیرنظامی در برابر پهپادهای کوچک و متوسطی طراحی شده که در ارتفاع پایین پرواز می‌کنند. تحویل این سامانه‌ها قرار است به‌طور پیوسته در سال‌های ۲۰۲۷ تا ۲۰۲۸ انجام شود.

هرچند درگیری خاورمیانه توجه‌ها را به راه‌های مقابله با تهدیدهای پهپادهای هم‌رده شاهد جلب کرده، تجربه اوکراین تمرکز روی مقابله با سامانه‌های ساده‌تر، مانند پهپادهای هدایت‌شونده با فیبر نوری، پهپادهای FPV و همچنین موشک‌های پیشرفته‌تر را نیز حفظ کرده است.

برای مثال، بریتانیا جست‌وجوی راه‌هایی را آغاز کرده تا پهپادهای کنترل‌شونده با فیبر نوری را که به تهدیدی جدی در میدان نبرد اوکراین بدل شده‌اند و در برابر جمینگ آسیب‌پذیر نیستند، شکست دهد. وزارت دفاع بریتانیا گفته به‌دنبال ایده‌های نو برای کشف و انهدام این سامانه‌ها است، اما در عین حال می‌خواهد راه‌حل‌ها از نظر هزینه نیز توجیه‌پذیر باشند، چون این تهدیدها حتی از پهپادهای هم‌رده شاهد نیز فراوان‌تر و ارزان‌ترند.

یادداشت دبیر: این مقاله به‌روزرسانی شد تا اطلاعات مربوط به قصد بریتانیا برای خرید رهگیرهای کم‌هزینه Skyhammer از استارتاپ Cambridge Aerospace به آن اضافه شود.